Zuigzeilen, internationaal aangeduid als suction sails, zijn hulpwindvoortstuwingssystemen (Wind-Assisted Propulsion Systems, WAPS) die actieve grenslaagaanzuiging gebruiken om aerodynamische lift op te wekken. Een deel van de resulterende kracht kan het schip in de vaarrichting ondersteunen, zodat bij dezelfde vaarsnelheid minder schroefvermogen nodig is. Projectreferenties en scheepsspecifieke berekeningen laten zien dat brandstofbesparingen rond 15–20% mogelijk kunnen zijn, afhankelijk van onder meer het schip, de route, windcondities en zeilconfiguratie. Daarmee kan ook de bijbehorende CO2-uitstoot overeenkomstig afnemen. Het systeem combineert een aerodynamisch profiel met een beweegbare achterflap, elektrische aanzuiging en automatische oriëntatie op de schijnbare wind. De hoogte, het aantal en de plaatsing van de zuigzeilen worden afgestemd op het vaarprofiel, de beschikbare dekruimte en de scheepsinstallatie. Daarbij worden de verwachte windbijdrage en het elektrische verbruik samen bekeken, met aandacht voor stabiliteit, constructieve belastingen en dagelijkse dekoperaties. Samen met een gespecialiseerde internationale partner ondersteunen wij reders en scheepseigenaren bij de haalbaarheidsbeoordeling, de selectie van een passende configuratie en de verdere engineering, implementatie en inbedrijfstelling van zuigzeilen bij retrofit en nieuwbouw van zee- en kustvaartschepen.
Langs het aerodynamische profiel vormt zich een grenslaag waarin de lucht dicht bij het oppervlak wordt afgeremd. Bij een grotere invalshoek kan de stroming loslaten, waardoor de lift afneemt en de weerstand toeneemt. Via een poreus deel van het oppervlak zuigt een elektrisch aangedreven axiaalventilator lucht uit deze grenslaag af. Zo wordt het loslaten van de stroming uitgesteld en kan het profiel onder geschikte omstandigheden meer lift leveren.
De beweegbare achterflap past de profielvorm aan de windrichting aan. Afhankelijk van de zijde waaruit de schijnbare wind invalt, wordt de flap aan de passende zijde van het profiel geplaatst. Het aanzuiggebied dat niet wordt gebruikt, wordt daarbij afgedekt. Een afzonderlijke elektrische aandrijving met draaikranslager richt de hoofdstructuur op de wind. Anders dan bij een rotorzeil, waar de lift ontstaat door de voortdurende rotatie van een cilinder, werken bij dit zuigzeil de profielvorm, flapstand en actieve aanzuiging samen.
Bij gelijk zeiloppervlak kan het actieve profiel onder geschikte omstandigheden ongeveer zes tot zeven keer zoveel lift ontwikkelen als een conventioneel zeil zonder actieve aanzuiging. Voor de brandstofbesparing telt vervolgens mee welk deel van de aerodynamische kracht in de vaarrichting werkt, hoeveel elektriciteit de aanzuiging vraagt en hoe het schip op de windbelasting reageert.
Een zuigzeil benut de schijnbare wind: de luchtstroming die het varende schip ervaart. Deze ontstaat uit de combinatie van de ware wind met de snelheid en bewegingsrichting van het schip. Dezelfde weersomstandigheden kunnen daardoor bij een andere koers of vaarsnelheid een andere voortstuwingsbijdrage opleveren.
Voor de voortstuwing is de voorwaartse component van de totale aerodynamische kracht van belang. De zijdelingse kracht kan daarnaast de drift van het schip en de benodigde roercorrecties beïnvloeden. Ook de hellende en gierende momenten hangen af van de richting en het aangrijpingspunt van de kracht. Deze reacties worden samen met de weerstand van romp en roer meegenomen bij de berekening van het benodigde schroefvermogen.
Voor de prestatiebeoordeling worden meerjarige windgegevens langs de route gekoppeld aan de vaarsnelheden, koersverdeling, seizoenen en bedrijfsuren. Daarmee wordt zichtbaar hoe vaak tijdens de beoogde reizen bruikbare combinaties van windrichting en windsnelheid voorkomen. Deze verdeling vormt de basis voor de verwachte inzet van de zuigzeilen gedurende het vaarprofiel.
Zuigzeilen kunnen vooral interessant zijn voor schepen die voldoende uren op zee of langs de kust varen op routes waar regelmatig bruikbare combinaties van windrichting en windsnelheid voorkomen. De gemiddelde windsnelheid alleen geeft daarvoor onvoldoende inzicht. Ook de koersverdeling, vaarsnelheid, seizoenen en het aandeel van de bedrijfsuren bepalen hoeveel wind daadwerkelijk als voortstuwingsondersteuning kan worden benut.
Daarnaast moet voldoende dekruimte beschikbaar zijn. De zuigzeilen hebben posities nodig met voldoende vrije aanstroming, zonder dat de dagelijkse scheepsoperatie daardoor onnodig wordt beperkt. Luiken, kranen, manifolds, leidingwerk, reddingsmiddelen en looproutes bepalen mede hoeveel zeilen kunnen worden geplaatst en waar dat zinvol is.
Hoogtebeperkingen kunnen eveneens al vroeg bepalend zijn. Wanneer het schip bruggen passeert, havens met beperkte vrije hoogte bezoekt of dekoperaties uitvoert waarvoor verticale ruimte nodig is, kan een kantelbare uitvoering relevant zijn. Ook voor het kantelen en veilig borgen moet dan voldoende ruimte beschikbaar zijn.
De scheepsconstructie en stabiliteit moeten bovendien voldoende mogelijkheden bieden om de massa en windbelastingen van de gekozen opstelling op te nemen. Voor de aanzuiging, profieloriëntatie, flapverstelling en besturing is daarnaast elektrische capaciteit nodig. Deze belasting wordt samen met de overige elektriciteitsvraag aan boord beoordeeld. Voor de netto brandstofbesparing tellen immers zowel de windbijdrage als het eigen energiegebruik van de installatie mee.
Een eerste beoordeling brengt daarom de routes, windcondities, zee-uren, vaarsnelheden, dekindeling, doorvaarthoogte, stabiliteit, constructie en beschikbare elektrische capaciteit samen. Daarmee kan vroeg worden bepaald of zuigzeilen voldoende technisch en operationeel perspectief bieden voor verdere uitwerking. Ook wordt duidelijk welke combinatie van aantal, hoogte en positie het meest kansrijk is.
De automatische regeling stemt de oriëntatie van het profiel, de flapstand en de aanzuiging op elkaar af. Hiervoor worden windgegevens gecombineerd met navigatiegegevens en informatie over de beweging van het schip. Op basis daarvan stuurt de regeling de aandrijvingen aan binnen de toegestane bedrijfsgrenzen.
De hoofdstructuur en buitenhuid nemen de belastingen op en beschermen de apparatuur in het zuigzeil. De centrale schakelkast ontvangt elektrische voeding vanuit het schip en verdeelt deze over de besturing en aandrijvingen. Via de bediening op de brug kan de bemanning de systeemstatus volgen, alarmen beoordelen en tussen toegestane bedrijfsmodi schakelen.
Door de automatische regeling hoeft de bemanning minder handmatig te trimmen. Voor havenbedrijf, onderhoud en storingen worden de benodigde handelingen en veilige systeemstanden vastgelegd. Bij uitval van sensoren, elektrische voeding of een aandrijving moet duidelijk zijn hoe de installatie een veilige toestand kan bereiken. Daarbij blijft ook de windbelasting van belang die op de constructie werkt wanneer de aanzuiging is uitgeschakeld.
De modelreeks bestaat uit drie klassen met verschillende profielbreedtes en hoogtes, alle voorzien van automatische regeling. Het model, de hoogte en het aantal zuigzeilen worden gezamenlijk gekozen op basis van de gewenste voortstuwingsbijdrage, de beschikbare ruimte, elektrische capaciteit en de belastingen die het schip kan opnemen.
Model 1 heeft een profielbreedte van 3,5 meter, met uitvoeringen van 16 tot 20 meter hoog. Een kantelsysteem en een EX-uitvoering voor toepassingen met explosieveiligheidsvereisten zijn als optie beschikbaar. Deze modelklasse kan onder meer worden onderzocht voor general-cargo-, multipurpose- en feederschepen.
Model 2 heeft een profielbreedte van 4,5 meter, met uitvoeringen van 22 tot 26 meter hoog. Een kantelsysteem is optioneel. Deze modeluitvoering heeft geen EX-optie. Mogelijke toepassingen zijn onder meer Handysize-bulkcarriers, MR- en LR1-tankers, Panamax-schepen, ferries en ro-ro-schepen.
Model 3 heeft een profielbreedte van 6 meter, met onder meer uitvoeringen van 24, 32 en 36 meter hoog. Voor geselecteerde hoogtes kan een kantelsysteem worden toegepast. Ook een EX-uitvoering is als optie beschikbaar. Deze grotere modelklasse kan onder meer worden onderzocht voor grotere tankers en bulkcarriers.
Binnen deze scheepsgroepen blijven het eigen vaarprofiel en de mogelijkheden voor inbouw bepalend voor de keuze. In de technische aanbieding worden het geselecteerde model, de hoogte, het aantal zuigzeilen en de beschikbare opties vastgelegd. Bij een EX-uitvoering wordt bovendien gecontroleerd of de specificatie aansluit op de gevaarlijke zone waarin het systeem wordt geplaatst.
Een geschikte positie biedt voldoende vrije aanstroming en laat tegelijk ruimte voor de dagelijkse werkzaamheden aan dek. De bovenbouw, masten, lading en andere zuigzeilen kunnen de lokale luchtstroming beïnvloeden. Daarnaast moeten kranen, luiken, manifolds, leidingwerk en reddingsmiddelen bereikbaar en bruikbaar blijven.
Bij meerdere zuigzeilen is ook hun onderlinge invloed op de luchtstroming van belang. Een zeil dat in de verstoorde stroming van een ander zeil staat, kan een andere bijdrage leveren dan bij vrije aanstroming. Met Computational Fluid Dynamics (CFD) kunnen deze wisselwerking en de invloed van de scheepsgeometrie worden onderzocht.
Voor ieder aanvullend zuigzeil wordt de extra voortstuwingsbijdrage afgewogen tegen het gewicht, elektrische verbruik, constructieve belasting en ruimtebeslag. De complete opstelling wordt daarom als geheel beoordeeld. Zo wordt duidelijk welke uitbreiding gedurende het werkelijke vaarprofiel voldoende meerwaarde kan bieden.
De benodigde doorvaarthoogte wordt bepaald door de volledige installatie boven de waterlijn. Naast de hoogte van het zuigzeil tellen ook de fundatie, dekhoogte, diepgang en beladingstoestand mee. Bij brugpassages en havenbezoeken wordt bovendien rekening gehouden met de vereiste vrije ruimte tot obstakels.
Een optioneel kantelsysteem maakt het mogelijk het zuigzeil van een verticale naar een horizontale stand te brengen. Dat kan helpen bij hoogtebeperkingen of bepaalde laad- en losoperaties. Voor het kantelen en borgen zijn voldoende dekruimte, geschikte vergrendelingen en vastgelegde bedrijfsgrenzen nodig. De toegestane wind- en scheepscondities tijdens het kantelen worden per uitvoering vastgesteld. Welke toestand bij zwaar weer veilig is, wordt afzonderlijk beoordeeld.
Bij de plaatsing spelen ook het zicht vanaf de brug, radarbereik, navigatielichten en veilige loop- en vluchtroutes een rol. Kraanbewegingen, bunkeren, onderhoud en het gebruik van reddingsmiddelen moeten mogelijk blijven. Voor geclassificeerde gevaarlijke zones worden de toepasselijke explosieveiligheidsvereisten gekoppeld aan de gekozen positie en uitvoering.
Het zuigzeil wordt met een geboute flens bevestigd aan een scheepsspecifieke fundatie. Via deze fundatie worden de krachten en momenten overgedragen op de onderliggende scheepsconstructie. Daarom worden de fundatie, het dek en de aansluitende spanten, liggers en schotten in samenhang beoordeeld.
Naast de aerodynamische belasting tellen ook het eigen gewicht en de krachten door scheepsbewegingen mee. De constructie wordt beoordeeld op de relevante belastingcombinaties tijdens gebruik en in niet-actieve standen. Sterkte, stijfheid en vermoeiing moeten bij deze belastingen passen. Ook de massa en het zwaartepunt van de zuigzeilen en eventuele versterkingen worden verwerkt in de gewichts- en stabiliteitsbeoordeling van het schip.
Bij retrofit vormen de bestaande scheepsconstructie, elektrische installatie, kabelroutes en dekindeling het uitgangspunt. Afhankelijk van de situatie kunnen dekversterking, fundatiebouw, bekabeling, aansluiting op de brug en verplaatsing van dekuitrusting nodig zijn. Ook het hijswerk, de toegang voor montage en de volgorde van de werkzaamheden worden afgestemd op de scheeps- en werfplanning.
Bij nieuwbouw kunnen de fundaties, elektrische voorzieningen, besturing, dekindeling en stabiliteit al vroeg in samenhang met de zeilposities worden uitgewerkt. De scheepsconstructie en systeemindeling kunnen daardoor direct op de gekozen opstelling worden afgestemd.
De wind levert de energie voor de aanvullende voortstuwing. Voor de aanzuigventilator, profieloriëntatie, flapverstelling en besturing is echter elektriciteit nodig. De ventilator vormt daarbij de belangrijkste elektrische verbruiker. Het benodigde vermogen verandert met de systeeminstellingen en bedrijfscondities.
Voor de netto brandstofbesparing wordt berekend hoeveel minder voortstuwingsvermogen bij dezelfde vaarsnelheid nodig is en hoeveel elektriciteit de zuigzeilen daarvoor verbruiken. Beide veranderingen worden gekoppeld aan het brandstofverbruik van de betrokken energiebronnen. Daarbij tellen zowel de manier waarop de elektriciteit wordt opgewekt als het rendement van hoofd- en hulpmotoren bij hun gewijzigde belasting mee.
Bij een grote windbijdrage kan de hoofdmotor langdurig met een lagere belasting draaien. De toegestane ondergrenzen voor continu bedrijf en het specifieke brandstofverbruik bij dat werkpunt blijven daarom onderdeel van de berekening. De bedrijfsstrategie wordt afgestemd op de beschikbare windkracht en de operationele grenzen van de voortstuwingsinstallatie.
De prestatieberekening koppelt de aerodynamische krachten van de gekozen uitvoering aan de schijnbare windsnelheid, invalshoek en systeeminstelling. Ook het bijbehorende elektrische verbruik wordt meegenomen. Samen met de scheepskarakteristieken ontstaat zo een verwachting van de netto voortstuwingsbijdrage onder verschillende vaarcondities.
Deze prestaties worden vervolgens gekoppeld aan de beoogde reizen, seizoenen en bedrijfsuren. Ook perioden met weinig bruikbare wind, onderhoud en beperkingen tijdens haven- of ladingoperaties tellen mee. Het toegevoegde gewicht en de weerstand van de installatie worden verwerkt waar zij de voortstuwingsvraag beïnvloeden. Uit het berekende verschil in brandstofverbruik en de gebruikte brandstofsoorten volgt de verwachte CO2-reductie.
Weerroutering kan helpen om meer wind te benutten wanneer de veiligheid, aankomsttijd en commerciële planning daarvoor ruimte bieden. Bij de routekeuze worden de voordelen van windondersteuning afgewogen tegen de extra afstand, golfweerstand en benodigde vaartijd. Een prognose met weerroutering wordt daarom afzonderlijk beoordeeld van een berekening op basis van het bestaande vaarpatroon.
Door verschillende hoogtes, aantallen en posities te vergelijken, wordt duidelijk welke opstelling voldoende bruikbare winduren en netto opbrengst kan bieden. Beperkte dekruimte of elektrische capaciteit kan daarbij aanleiding zijn om een andere uitvoering te kiezen. De technische en economische uitkomst vormt vervolgens de basis om een configuratie verder uit te werken, aan te passen of van de investering af te zien.
Voor operationele prestatieverificatie wordt vooraf vastgelegd welke bijdrage wordt onderzocht en welke referentiesituatie daarbij hoort. Snelheid, koers, motor- of schachtvermogen, brandstofverbruik, wind, diepgang, trim en zeegang worden over dezelfde perioden geregistreerd. Ook het elektrische systeemverbruik, de aanzuiging, profieloriëntatie en flapstand worden aan de meetgegevens gekoppeld.
De positie van windmeters en eventuele correcties moeten rekening houden met de invloed van de bovenbouw en zuigzeilen op de lokale luchtstroming. Ook wordt vastgelegd welke snelheidsgegevens worden gebruikt en hoe de invloed van stroming wordt verwerkt. Veranderingen in belading, romptoestand en bedrijfsvoering worden meegenomen om hun invloed te onderscheiden van de bijdrage van de zuigzeilen.
Aan-uitproeven kunnen onder geschikte omstandigheden inzicht geven in het verschil tussen actieve en uitgeschakelde windondersteuning. In beide situaties blijven de zuigzeilen echter aan boord. Voor de totale projectbijdrage moet daarom ook de invloed van de toegevoegde installatie ten opzichte van het oorspronkelijke schip worden beoordeeld.
Voor een route- of jaarbeoordeling worden operationele metingen gecombineerd met een prestatiemodel voor de overige relevante wind- en vaarcondities. Zo vullen metingen en berekeningen elkaar aan, zonder dat het onderscheid tussen beide verloren gaat. Resultaten buiten de daadwerkelijk gemeten omstandigheden blijven herkenbaar als berekende waarden. De meetmethode, onzekerheid en eventuele acceptatieafspraken worden afgestemd op het doel van de verificatie.
Op het ro-ro-schip Ville de Bordeaux zijn drie zuigzeilen van 22 meter gedurende twaalf maanden beoordeeld door Bureau Veritas Solutions Marine & Offshore (BVS). Over het onderzochte jaar werd een brandstofbesparing van 568 ton vastgesteld. De gerapporteerde CO2-emissiereductie bedroeg 2.181 ton op well-to-wake-basis, waarbij zowel de brandstofketen als het gebruik aan boord zijn meegenomen.
BVS rapporteerde daarnaast een gemiddelde dagelijkse brandstofbesparing van 1,7 ton, met pieken tot 5,4 ton per dag. De beoordeling combineerde boordmetingen met een scheepsenergiemodel waarin de hydrodynamische en aerodynamische belastingen, de machine-installatie en de prestaties van de zeilen werden meegenomen. De resultaten zijn behaald zonder weerroutering tijdens het vervoer van vliegtuigonderdelen tussen Europa en de Verenigde Staten.
Voor het ontwerp van de zuigzeilen is een Type Approval Design Certificate (TADC) van DNV afgegeven op basis van DNV-ST-0511 voor Wind-Assisted Propulsion Systems. Ook voor Model 3-24 is een DNV TADC afgegeven. Voor dit model is daarnaast een Design Assessment van Bureau Veritas beschikbaar.
Bij de systeemselectie wordt gecontroleerd welke ontwerpgoedkeuringen voor de gekozen uitvoering gelden en welke onderdelen en opties daaronder vallen. Deze goedkeuringen vormen een uitgangspunt voor de technische documentatie. De plaatsing en aansluiting op het betreffende schip worden daarnaast afzonderlijk beoordeeld.
De scheepsspecifieke beoordeling omvat onder meer de opstelling, stabiliteit, zichtlijnen, navigatieapparatuur, fundaties, elektrische aansluitingen, besturing, brandveiligheid en veilige bedrijfsstanden. De documentatie wordt afgestemd op het betrokken classificatiebureau en, waar vereist, de vlagstaat. De brandstofbesparing wordt afzonderlijk onderbouwd voor het schip, de gekozen zeilconfiguratie en het vaarprofiel.
Het onderhoud omvat onder meer de ventilator en elektromotor, het poreuze aanzuiggebied, de flap en bijbehorende aandrijving, het draaikranslager, sensoren, elektrische apparatuur en de flensverbinding. Deze onderdelen moeten bereikbaar blijven voor inspectie, reiniging en vervanging. Bij een kantelbare uitvoering worden ook het kantelmechanisme en de vergrendelingen in het onderhoudsplan opgenomen.
Vervuiling of verstopping van het aanzuiggebied kan de luchtstroming beïnvloeden en daarmee ook de aerodynamische werking en het elektrische verbruik. Zout, vocht, corrosie, trillingen en weersbelasting vragen daarnaast aandacht voor afdichting, waterafvoer en periodieke inspectie. Op koude routes worden ook ijsvorming en veilige toegang beoordeeld.
De onderhoudsplanning wordt afgestemd op de bedrijfsuren, het vaargebied en de geplande onderhoudsmomenten van het schip. Daarbij zijn zowel de technische beschikbaarheid als de tijd waarin de zuigzeilen daadwerkelijk worden gebruikt belangrijk voor de verwachte jaaropbrengst.
De businesscase begint bij de verwachte netto brandstofbesparing voor het gekozen vaarprofiel. Het elektrische verbruik van de zuigzeilen wordt daarin eenmaal verwerkt. De financiële waarde wordt vervolgens bepaald aan de hand van de relevante brandstofprijzen en eventuele andere projectopbrengsten die voor de toepassing kunnen worden onderbouwd.
De investering omvat de zuigzeilen, engineering, fundaties, scheepsversterkingen, elektrische voorzieningen, installatie en inbedrijfstelling. Ook onderhoud, reserveonderdelen, aanvullende werftijd en eventuele gevolgen voor dek- of ladingoperaties tellen mee. Verschillende scenario's voor het windaanbod, de inzet van de installatie en de kosten laten zien hoe gevoelig de businesscase voor deze uitgangspunten is.
De verwachte besparing wordt beoordeeld over de resterende inzetduur van het schip en vergeleken met de volledige investering en gebruikskosten. Daarmee wordt duidelijk onder welke operationele en financiële voorwaarden de gekozen opstelling voldoende perspectief biedt.
Samen met een gespecialiseerde internationale partner ondersteunen wij reders en scheepseigenaren bij de haalbaarheidsbeoordeling, de selectie van een passende configuratie en de verdere engineering, implementatie en inbedrijfstelling van zuigzeilen bij retrofit en nieuwbouw van zee- en kustvaartschepen.
Zuigzeilen, internationaal aangeduid als suction sails, zijn hulpwindvoortstuwingssystemen (Wind-Assisted Propulsion Systems, WAPS) die actieve grenslaagaanzuiging gebruiken om aerodynamische lift op te wekken. Een deel van de resulterende kracht kan het schip in de vaarrichting ondersteunen, zodat bij dezelfde vaarsnelheid minder schroefvermogen nodig is.
Projectreferenties en scheepsspecifieke berekeningen laten zien dat brandstofbesparingen rond 15–20% mogelijk kunnen zijn, afhankelijk van onder meer het schip, de route, windcondities en zeilconfiguratie. Daarmee kan ook de bijbehorende CO2-uitstoot overeenkomstig afnemen.
Het systeem combineert een aerodynamisch profiel met een beweegbare achterflap, elektrische aanzuiging en automatische oriëntatie op de schijnbare wind. De hoogte, het aantal en de plaatsing van de zuigzeilen worden afgestemd op het vaarprofiel, de beschikbare dekruimte en de scheepsinstallatie.
Daarbij worden de verwachte windbijdrage en het elektrische verbruik samen bekeken, met aandacht voor stabiliteit, constructieve belastingen en dagelijkse dekoperaties.
Langs het aerodynamische profiel vormt zich een grenslaag waarin de lucht dicht bij het oppervlak wordt afgeremd. Bij een grotere invalshoek kan de stroming loslaten, waardoor de lift afneemt en de weerstand toeneemt. Via een poreus deel van het oppervlak zuigt een elektrisch aangedreven axiaalventilator lucht uit deze grenslaag af. Zo wordt het loslaten van de stroming uitgesteld en kan het profiel onder geschikte omstandigheden meer lift leveren.
De beweegbare achterflap past de profielvorm aan de windrichting aan. Afhankelijk van de zijde waaruit de schijnbare wind invalt, wordt de flap aan de passende zijde van het profiel geplaatst. Het aanzuiggebied dat niet wordt gebruikt, wordt daarbij afgedekt. Een afzonderlijke elektrische aandrijving met draaikranslager richt de hoofdstructuur op de wind. Anders dan bij een rotorzeil, waar de lift ontstaat door de voortdurende rotatie van een cilinder, werken bij dit zuigzeil de profielvorm, flapstand en actieve aanzuiging samen.
Bij gelijk zeiloppervlak kan het actieve profiel onder geschikte omstandigheden ongeveer zes tot zeven keer zoveel lift ontwikkelen als een conventioneel zeil zonder actieve aanzuiging. Voor de brandstofbesparing telt vervolgens mee welk deel van de aerodynamische kracht in de vaarrichting werkt, hoeveel elektriciteit de aanzuiging vraagt en hoe het schip op de windbelasting reageert.
Een zuigzeil benut de schijnbare wind: de luchtstroming die het varende schip ervaart. Deze ontstaat uit de combinatie van de ware wind met de snelheid en bewegingsrichting van het schip. Dezelfde weersomstandigheden kunnen daardoor bij een andere koers of vaarsnelheid een andere voortstuwingsbijdrage opleveren.
Voor de voortstuwing is de voorwaartse component van de totale aerodynamische kracht van belang. De zijdelingse kracht kan daarnaast de drift van het schip en de benodigde roercorrecties beïnvloeden. Ook de hellende en gierende momenten hangen af van de richting en het aangrijpingspunt van de kracht. Deze reacties worden samen met de weerstand van romp en roer meegenomen bij de berekening van het benodigde schroefvermogen.
Voor de prestatiebeoordeling worden meerjarige windgegevens langs de route gekoppeld aan de vaarsnelheden, koersverdeling, seizoenen en bedrijfsuren. Daarmee wordt zichtbaar hoe vaak tijdens de beoogde reizen bruikbare combinaties van windrichting en windsnelheid voorkomen. Deze verdeling vormt de basis voor de verwachte inzet van de zuigzeilen gedurende het vaarprofiel.
Zuigzeilen kunnen vooral interessant zijn voor schepen die voldoende uren op zee of langs de kust varen op routes waar regelmatig bruikbare combinaties van windrichting en windsnelheid voorkomen. De gemiddelde windsnelheid alleen geeft daarvoor onvoldoende inzicht. Ook de koersverdeling, vaarsnelheid, seizoenen en het aandeel van de bedrijfsuren bepalen hoeveel wind daadwerkelijk als voortstuwingsondersteuning kan worden benut.
Daarnaast moet voldoende dekruimte beschikbaar zijn. De zuigzeilen hebben posities nodig met voldoende vrije aanstroming, zonder dat de dagelijkse scheepsoperatie daardoor onnodig wordt beperkt. Luiken, kranen, manifolds, leidingwerk, reddingsmiddelen en looproutes bepalen mede hoeveel zeilen kunnen worden geplaatst en waar dat zinvol is.
Hoogtebeperkingen kunnen eveneens al vroeg bepalend zijn. Wanneer het schip bruggen passeert, havens met beperkte vrije hoogte bezoekt of dekoperaties uitvoert waarvoor verticale ruimte nodig is, kan een kantelbare uitvoering relevant zijn. Ook voor het kantelen en veilig borgen moet dan voldoende ruimte beschikbaar zijn.
De scheepsconstructie en stabiliteit moeten bovendien voldoende mogelijkheden bieden om de massa en windbelastingen van de gekozen opstelling op te nemen. Voor de aanzuiging, profieloriëntatie, flapverstelling en besturing is daarnaast elektrische capaciteit nodig. Deze belasting wordt samen met de overige elektriciteitsvraag aan boord beoordeeld. Voor de netto brandstofbesparing tellen immers zowel de windbijdrage als het eigen energiegebruik van de installatie mee.
Een eerste beoordeling brengt daarom de routes, windcondities, zee-uren, vaarsnelheden, dekindeling, doorvaarthoogte, stabiliteit, constructie en beschikbare elektrische capaciteit samen. Daarmee kan vroeg worden bepaald of zuigzeilen voldoende technisch en operationeel perspectief bieden voor verdere uitwerking. Ook wordt duidelijk welke combinatie van aantal, hoogte en positie het meest kansrijk is.
De automatische regeling stemt de oriëntatie van het profiel, de flapstand en de aanzuiging op elkaar af. Hiervoor worden windgegevens gecombineerd met navigatiegegevens en informatie over de beweging van het schip. Op basis daarvan stuurt de regeling de aandrijvingen aan binnen de toegestane bedrijfsgrenzen.
De hoofdstructuur en buitenhuid nemen de belastingen op en beschermen de apparatuur in het zuigzeil. De centrale schakelkast ontvangt elektrische voeding vanuit het schip en verdeelt deze over de besturing en aandrijvingen. Via de bediening op de brug kan de bemanning de systeemstatus volgen, alarmen beoordelen en tussen toegestane bedrijfsmodi schakelen.
Door de automatische regeling hoeft de bemanning minder handmatig te trimmen. Voor havenbedrijf, onderhoud en storingen worden de benodigde handelingen en veilige systeemstanden vastgelegd. Bij uitval van sensoren, elektrische voeding of een aandrijving moet duidelijk zijn hoe de installatie een veilige toestand kan bereiken. Daarbij blijft ook de windbelasting van belang die op de constructie werkt wanneer de aanzuiging is uitgeschakeld.
De modelreeks bestaat uit drie klassen met verschillende profielbreedtes en hoogtes, alle voorzien van automatische regeling. Het model, de hoogte en het aantal zuigzeilen worden gezamenlijk gekozen op basis van de gewenste voortstuwingsbijdrage, de beschikbare ruimte, elektrische capaciteit en de belastingen die het schip kan opnemen.
Model 1 heeft een profielbreedte van 3,5 meter, met uitvoeringen van 16 tot 20 meter hoog. Een kantelsysteem en een EX-uitvoering voor toepassingen met explosieveiligheidsvereisten zijn als optie beschikbaar. Deze modelklasse kan onder meer worden onderzocht voor general-cargo-, multipurpose- en feederschepen.
Model 2 heeft een profielbreedte van 4,5 meter, met uitvoeringen van 22 tot 26 meter hoog. Een kantelsysteem is optioneel. Deze modeluitvoering heeft geen EX-optie. Mogelijke toepassingen zijn onder meer Handysize-bulkcarriers, MR- en LR1-tankers, Panamax-schepen, ferries en ro-ro-schepen.
Model 3 heeft een profielbreedte van 6 meter, met onder meer uitvoeringen van 24, 32 en 36 meter hoog. Voor geselecteerde hoogtes kan een kantelsysteem worden toegepast. Ook een EX-uitvoering is als optie beschikbaar. Deze grotere modelklasse kan onder meer worden onderzocht voor grotere tankers en bulkcarriers.
Binnen deze scheepsgroepen blijven het eigen vaarprofiel en de mogelijkheden voor inbouw bepalend voor de keuze. In de technische aanbieding worden het geselecteerde model, de hoogte, het aantal zuigzeilen en de beschikbare opties vastgelegd. Bij een EX-uitvoering wordt bovendien gecontroleerd of de specificatie aansluit op de gevaarlijke zone waarin het systeem wordt geplaatst.
Een geschikte positie biedt voldoende vrije aanstroming en laat tegelijk ruimte voor de dagelijkse werkzaamheden aan dek. De bovenbouw, masten, lading en andere zuigzeilen kunnen de lokale luchtstroming beïnvloeden. Daarnaast moeten kranen, luiken, manifolds, leidingwerk en reddingsmiddelen bereikbaar en bruikbaar blijven.
Bij meerdere zuigzeilen is ook hun onderlinge invloed op de luchtstroming van belang. Een zeil dat in de verstoorde stroming van een ander zeil staat, kan een andere bijdrage leveren dan bij vrije aanstroming. Met Computational Fluid Dynamics (CFD) kunnen deze wisselwerking en de invloed van de scheepsgeometrie worden onderzocht.
Voor ieder aanvullend zuigzeil wordt de extra voortstuwingsbijdrage afgewogen tegen het gewicht, elektrische verbruik, constructieve belasting en ruimtebeslag. De complete opstelling wordt daarom als geheel beoordeeld. Zo wordt duidelijk welke uitbreiding gedurende het werkelijke vaarprofiel voldoende meerwaarde kan bieden.
De benodigde doorvaarthoogte wordt bepaald door de volledige installatie boven de waterlijn. Naast de hoogte van het zuigzeil tellen ook de fundatie, dekhoogte, diepgang en beladingstoestand mee. Bij brugpassages en havenbezoeken wordt bovendien rekening gehouden met de vereiste vrije ruimte tot obstakels.
Een optioneel kantelsysteem maakt het mogelijk het zuigzeil van een verticale naar een horizontale stand te brengen. Dat kan helpen bij hoogtebeperkingen of bepaalde laad- en losoperaties. Voor het kantelen en borgen zijn voldoende dekruimte, geschikte vergrendelingen en vastgelegde bedrijfsgrenzen nodig. De toegestane wind- en scheepscondities tijdens het kantelen worden per uitvoering vastgesteld. Welke toestand bij zwaar weer veilig is, wordt afzonderlijk beoordeeld.
Bij de plaatsing spelen ook het zicht vanaf de brug, radarbereik, navigatielichten en veilige loop- en vluchtroutes een rol. Kraanbewegingen, bunkeren, onderhoud en het gebruik van reddingsmiddelen moeten mogelijk blijven. Voor geclassificeerde gevaarlijke zones worden de toepasselijke explosieveiligheidsvereisten gekoppeld aan de gekozen positie en uitvoering.
Het zuigzeil wordt met een geboute flens bevestigd aan een scheepsspecifieke fundatie. Via deze fundatie worden de krachten en momenten overgedragen op de onderliggende scheepsconstructie. Daarom worden de fundatie, het dek en de aansluitende spanten, liggers en schotten in samenhang beoordeeld.
Naast de aerodynamische belasting tellen ook het eigen gewicht en de krachten door scheepsbewegingen mee. De constructie wordt beoordeeld op de relevante belastingcombinaties tijdens gebruik en in niet-actieve standen. Sterkte, stijfheid en vermoeiing moeten bij deze belastingen passen. Ook de massa en het zwaartepunt van de zuigzeilen en eventuele versterkingen worden verwerkt in de gewichts- en stabiliteitsbeoordeling van het schip.
Bij retrofit vormen de bestaande scheepsconstructie, elektrische installatie, kabelroutes en dekindeling het uitgangspunt. Afhankelijk van de situatie kunnen dekversterking, fundatiebouw, bekabeling, aansluiting op de brug en verplaatsing van dekuitrusting nodig zijn. Ook het hijswerk, de toegang voor montage en de volgorde van de werkzaamheden worden afgestemd op de scheeps- en werfplanning.
Bij nieuwbouw kunnen de fundaties, elektrische voorzieningen, besturing, dekindeling en stabiliteit al vroeg in samenhang met de zeilposities worden uitgewerkt. De scheepsconstructie en systeemindeling kunnen daardoor direct op de gekozen opstelling worden afgestemd.
De wind levert de energie voor de aanvullende voortstuwing. Voor de aanzuigventilator, profieloriëntatie, flapverstelling en besturing is echter elektriciteit nodig. De ventilator vormt daarbij de belangrijkste elektrische verbruiker. Het benodigde vermogen verandert met de systeeminstellingen en bedrijfscondities.
Voor de netto brandstofbesparing wordt berekend hoeveel minder voortstuwingsvermogen bij dezelfde vaarsnelheid nodig is en hoeveel elektriciteit de zuigzeilen daarvoor verbruiken. Beide veranderingen worden gekoppeld aan het brandstofverbruik van de betrokken energiebronnen. Daarbij tellen zowel de manier waarop de elektriciteit wordt opgewekt als het rendement van hoofd- en hulpmotoren bij hun gewijzigde belasting mee.
Bij een grote windbijdrage kan de hoofdmotor langdurig met een lagere belasting draaien. De toegestane ondergrenzen voor continu bedrijf en het specifieke brandstofverbruik bij dat werkpunt blijven daarom onderdeel van de berekening. De bedrijfsstrategie wordt afgestemd op de beschikbare windkracht en de operationele grenzen van de voortstuwingsinstallatie.
De prestatieberekening koppelt de aerodynamische krachten van de gekozen uitvoering aan de schijnbare windsnelheid, invalshoek en systeeminstelling. Ook het bijbehorende elektrische verbruik wordt meegenomen. Samen met de scheepskarakteristieken ontstaat zo een verwachting van de netto voortstuwingsbijdrage onder verschillende vaarcondities.
Deze prestaties worden vervolgens gekoppeld aan de beoogde reizen, seizoenen en bedrijfsuren. Ook perioden met weinig bruikbare wind, onderhoud en beperkingen tijdens haven- of ladingoperaties tellen mee. Het toegevoegde gewicht en de weerstand van de installatie worden verwerkt waar zij de voortstuwingsvraag beïnvloeden. Uit het berekende verschil in brandstofverbruik en de gebruikte brandstofsoorten volgt de verwachte CO2-reductie.
Weerroutering kan helpen om meer wind te benutten wanneer de veiligheid, aankomsttijd en commerciële planning daarvoor ruimte bieden. Bij de routekeuze worden de voordelen van windondersteuning afgewogen tegen de extra afstand, golfweerstand en benodigde vaartijd. Een prognose met weerroutering wordt daarom afzonderlijk beoordeeld van een berekening op basis van het bestaande vaarpatroon.
Door verschillende hoogtes, aantallen en posities te vergelijken, wordt duidelijk welke opstelling voldoende bruikbare winduren en netto opbrengst kan bieden. Beperkte dekruimte of elektrische capaciteit kan daarbij aanleiding zijn om een andere uitvoering te kiezen. De technische en economische uitkomst vormt vervolgens de basis om een configuratie verder uit te werken, aan te passen of van de investering af te zien.
Voor operationele prestatieverificatie wordt vooraf vastgelegd welke bijdrage wordt onderzocht en welke referentiesituatie daarbij hoort. Snelheid, koers, motor- of schachtvermogen, brandstofverbruik, wind, diepgang, trim en zeegang worden over dezelfde perioden geregistreerd. Ook het elektrische systeemverbruik, de aanzuiging, profieloriëntatie en flapstand worden aan de meetgegevens gekoppeld.
De positie van windmeters en eventuele correcties moeten rekening houden met de invloed van de bovenbouw en zuigzeilen op de lokale luchtstroming. Ook wordt vastgelegd welke snelheidsgegevens worden gebruikt en hoe de invloed van stroming wordt verwerkt. Veranderingen in belading, romptoestand en bedrijfsvoering worden meegenomen om hun invloed te onderscheiden van de bijdrage van de zuigzeilen.
Aan-uitproeven kunnen onder geschikte omstandigheden inzicht geven in het verschil tussen actieve en uitgeschakelde windondersteuning. In beide situaties blijven de zuigzeilen echter aan boord. Voor de totale projectbijdrage moet daarom ook de invloed van de toegevoegde installatie ten opzichte van het oorspronkelijke schip worden beoordeeld.
Voor een route- of jaarbeoordeling worden operationele metingen gecombineerd met een prestatiemodel voor de overige relevante wind- en vaarcondities. Zo vullen metingen en berekeningen elkaar aan, zonder dat het onderscheid tussen beide verloren gaat. Resultaten buiten de daadwerkelijk gemeten omstandigheden blijven herkenbaar als berekende waarden. De meetmethode, onzekerheid en eventuele acceptatieafspraken worden afgestemd op het doel van de verificatie.
Op het ro-ro-schip Ville de Bordeaux zijn drie zuigzeilen van 22 meter gedurende twaalf maanden beoordeeld door Bureau Veritas Solutions Marine & Offshore (BVS). Over het onderzochte jaar werd een brandstofbesparing van 568 ton vastgesteld. De gerapporteerde CO2-emissiereductie bedroeg 2.181 ton op well-to-wake-basis, waarbij zowel de brandstofketen als het gebruik aan boord zijn meegenomen.
BVS rapporteerde daarnaast een gemiddelde dagelijkse brandstofbesparing van 1,7 ton, met pieken tot 5,4 ton per dag. De beoordeling combineerde boordmetingen met een scheepsenergiemodel waarin de hydrodynamische en aerodynamische belastingen, de machine-installatie en de prestaties van de zeilen werden meegenomen. De resultaten zijn behaald zonder weerroutering tijdens het vervoer van vliegtuigonderdelen tussen Europa en de Verenigde Staten.
Voor het ontwerp van de zuigzeilen is een Type Approval Design Certificate (TADC) van DNV afgegeven op basis van DNV-ST-0511 voor Wind-Assisted Propulsion Systems. Ook voor Model 3-24 is een DNV TADC afgegeven. Voor dit model is daarnaast een Design Assessment van Bureau Veritas beschikbaar.
Bij de systeemselectie wordt gecontroleerd welke ontwerpgoedkeuringen voor de gekozen uitvoering gelden en welke onderdelen en opties daaronder vallen. Deze goedkeuringen vormen een uitgangspunt voor de technische documentatie. De plaatsing en aansluiting op het betreffende schip worden daarnaast afzonderlijk beoordeeld.
De scheepsspecifieke beoordeling omvat onder meer de opstelling, stabiliteit, zichtlijnen, navigatieapparatuur, fundaties, elektrische aansluitingen, besturing, brandveiligheid en veilige bedrijfsstanden. De documentatie wordt afgestemd op het betrokken classificatiebureau en, waar vereist, de vlagstaat. De brandstofbesparing wordt afzonderlijk onderbouwd voor het schip, de gekozen zeilconfiguratie en het vaarprofiel.
Het onderhoud omvat onder meer de ventilator en elektromotor, het poreuze aanzuiggebied, de flap en bijbehorende aandrijving, het draaikranslager, sensoren, elektrische apparatuur en de flensverbinding. Deze onderdelen moeten bereikbaar blijven voor inspectie, reiniging en vervanging. Bij een kantelbare uitvoering worden ook het kantelmechanisme en de vergrendelingen in het onderhoudsplan opgenomen.
Vervuiling of verstopping van het aanzuiggebied kan de luchtstroming beïnvloeden en daarmee ook de aerodynamische werking en het elektrische verbruik. Zout, vocht, corrosie, trillingen en weersbelasting vragen daarnaast aandacht voor afdichting, waterafvoer en periodieke inspectie. Op koude routes worden ook ijsvorming en veilige toegang beoordeeld.
De onderhoudsplanning wordt afgestemd op de bedrijfsuren, het vaargebied en de geplande onderhoudsmomenten van het schip. Daarbij zijn zowel de technische beschikbaarheid als de tijd waarin de zuigzeilen daadwerkelijk worden gebruikt belangrijk voor de verwachte jaaropbrengst.
De businesscase begint bij de verwachte netto brandstofbesparing voor het gekozen vaarprofiel. Het elektrische verbruik van de zuigzeilen wordt daarin eenmaal verwerkt. De financiële waarde wordt vervolgens bepaald aan de hand van de relevante brandstofprijzen en eventuele andere projectopbrengsten die voor de toepassing kunnen worden onderbouwd.
De investering omvat de zuigzeilen, engineering, fundaties, scheepsversterkingen, elektrische voorzieningen, installatie en inbedrijfstelling. Ook onderhoud, reserveonderdelen, aanvullende werftijd en eventuele gevolgen voor dek- of ladingoperaties tellen mee. Verschillende scenario's voor het windaanbod, de inzet van de installatie en de kosten laten zien hoe gevoelig de businesscase voor deze uitgangspunten is.
De verwachte besparing wordt beoordeeld over de resterende inzetduur van het schip en vergeleken met de volledige investering en gebruikskosten. Daarmee wordt duidelijk onder welke operationele en financiële voorwaarden de gekozen opstelling voldoende perspectief biedt.
Op de Eems Traveller werden in 2023 twee zuigzeilen van 17 meter geïnstalleerd. De zeilen, fundaties en elektrische aansluitingen werden daarbij ingepast in de bestaande configuratie van het general-cargoschip.
In december 2025 volgde binnen dezelfde vloot de Fluvius Tavy met een zuigzeil van 22 meter. Deze retrofit werd uitgevoerd tijdens een gepland onderhoudsmoment bij Astander Shipyard in Santander.
In de eerste projectfase worden mogelijke combinaties van model, hoogte, aantal en plaatsing onderzocht. De verwachte windbijdrage wordt beoordeeld in samenhang met de technische inpassing en operationele inzet. Kansrijke opstellingen worden op dezelfde uitgangspunten vergeleken, zodat de prestaties en kosten betrekking hebben op dezelfde configuratie.
Voor de gekozen opstelling worden de fundaties, versterkingen, elektrische aansluitingen, besturing en onderhoudstoegang verder uitgewerkt. De technische aanbieding beschrijft welke uitvoering en opties worden geleverd, welke onderdelen en werkzaamheden zijn inbegrepen en welke aanvullende beoordelingen nodig zijn. De documentatie en installatievoorbereiding worden afgestemd op de vereiste goedkeuringen en de scheepsplanning.
Na voorbereiding van de fundaties en aansluitingen kunnen de zuigzeilen worden geplaatst en mechanisch en elektrisch worden aangesloten. Tijdens de inbedrijfstelling worden de regeling, sensoren, bedrijfsmodi, alarmen en veilige systeemstanden gecontroleerd. Wanneer prestatieverificatie onderdeel van het project is, worden de referentiegegevens, meetmethode en acceptatieafspraken vooraf vastgelegd. De operationele gegevens kunnen vervolgens worden gebruikt om de netto bijdrage te volgen en de instellingen binnen de toegestane grenzen verder af te stemmen.
Overweegt u zuigzeilen voor een bestaand schip of nieuwbouwproject? Wij bespreken graag met u welke opstelling bij uw vaarprofiel en dagelijkse scheepsoperatie kan passen. Voor een inhoudelijke beoordeling ontvangen wij graag een algemeen indelingsplan, relevante dekplannen en de hoofdafmetingen, aangevuld met informatie over de beladingstoestanden, stabiliteit en bestaande dekuitrusting.
Voor de verwachte windbijdrage zijn de routes, seizoensgebonden inzet, zee-uren, gebruikelijke vaarsnelheden en brandstof- of vermogensgegevens van belang. Beschikbare windmetingen en informatie over de koersverdeling kunnen de analyse ondersteunen. Vermeld ook eventuele beperkingen door laad- en losoperaties, havens, doorvaarthoogte en geclassificeerde gevaarlijke zones.
Gegevens over de dekconstructie, elektrische belasting en beschikbare generatorreserve helpen om de inpassing te beoordelen. Bij retrofit zijn daarnaast de geplande dok- of werfperiode en andere voorgenomen scheepsaanpassingen relevant. Tijdens de projectbespreking stemmen we af welke aanvullende gegevens nodig zijn en hoe de technische en economische uitwerking op uw planning kan aansluiten.
Op de Eems Traveller werden in 2023 twee zuigzeilen van 17 meter geïnstalleerd. De zeilen, fundaties en elektrische aansluitingen werden daarbij ingepast in de bestaande configuratie van het general-cargoschip.
In december 2025 volgde binnen dezelfde vloot de Fluvius Tavy met een zuigzeil van 22 meter. Deze retrofit werd uitgevoerd tijdens een gepland onderhoudsmoment bij Astander Shipyard in Santander.
Liever direct contact? Bel of mail ons gerust. Wij zijn bereikbaar van maandag tot en met vrijdag, van 09:00 tot 17:00 uur.
Liever digitaal overleggen? Laat het ons weten via het contactformulier. We plannen graag een Teams-gesprek met u in.
Wilt u langskomen? U bent van harte welkom bij ons op kantoor. We stemmen uw bezoek graag vooraf met u af.
Berger Maritiem Sales & Service V.O.F.
Steur 50, 3344 JJ
Hendrik-Ido-Ambacht
Nederland
Heeft u een vraag, wilt u vrijblijvend advies of een offerte ontvangen? Vul dan onderstaand formulier in. Wij nemen zo spoedig mogelijk contact met u op.