Welke kosten naast de WHRS-installatie moet u meenemen bij retrofit op een bestaand schip?
Auteur: Jeroen Berger • Publicatiedatum:
Bij retrofit van een restwarmte-terugwininstallatie op een bestaand schip moet u naast de aangeboden apparatuur rekening houden met de kosten van engineering, technische aansluitingen, scheepsaanpassingen, montage, werfwerkzaamheden en inbedrijfstelling. Een restwarmte-terugwininstallatie (Waste Heat Recovery System, WHRS) moet worden geïntegreerd met de bestaande motor-, koel- en elektrische systemen. Bij een installatie op basis van de Organic Rankine Cycle (ORC) kunnen daarvoor aanvullende warmtewisselaars, leidingen, pompen, fundaties en regelvoorzieningen nodig zijn.
Ook het transport naar de machinekamer, constructieve aanpassingen, scheepsspecifieke goedkeuringen en eventuele extra stilstand kunnen de totale retrofitinvestering beïnvloeden. Welke kosten daadwerkelijk ontstaan, hangt sterk af van de bestaande scheepsconfiguratie en de overeengekomen leveringsomvang. Een warmtewisselaar of pomp kan bijvoorbeeld al onderdeel zijn van de WHRS-offerte, terwijl de aansluiting op de bestaande scheepsinstallatie afzonderlijk moet worden uitgevoerd. Ook kan een leverancier een complete ORC-module aanbieden zonder alle werkzaamheden die de werf moet verrichten om deze bedrijfsklaar aan boord te installeren.
Een betrouwbare retrofitbegroting begint daarom met het vaststellen van de inbegrepen onderdelen en werkzaamheden, de noodzakelijke aanvullende voorzieningen en de kosten die pas na scheepsspecifieke engineering voldoende nauwkeurig kunnen worden bepaald. Het doel is een begroting voor de volledige uitvoerbare installatie, zonder ontbrekende aansluitingen, dubbel opgenomen kosten of onvoldoende onderbouwde aannames over de benodigde werftijd.
Waarom is de prijs van de WHRS-installatie niet automatisch de totale retrofitinvestering?
De prijs van een restwarmte-terugwininstallatie kan betrekking hebben op verschillende leveringsomvangen. Een offerte kan uitsluitend de hoofdmodule omvatten, maar ook een uitgebreidere levering met warmtewisselaars, pompen, elektrische apparatuur en regelvoorzieningen. Zonder een duidelijke omschrijving van de levering is daarom niet bekend welke onderdelen en werkzaamheden nog nodig zijn om de installatie bedrijfsklaar te maken.
Bij een ORC kunnen de expansiemachine, generator, werkmediumpomp en andere onderdelen van de thermodynamische kringloop binnen één module zijn ondergebracht. De verbindingen met de oorspronkelijke warmtebronnen, de scheepskoeling en het boordnet hoeven echter niet binnen dezelfde levering te vallen. Ook de warmtewisselaars waarmee restwarmte wordt opgenomen, kunnen afzonderlijke onderdelen zijn. Wanneer de ORC via een water- of thermische-oliekring wordt gevoed, kunnen aanvullende leidingen, circulatiepompen en regelvoorzieningen nodig zijn. De prijs van de hoofdapparatuur geeft daardoor slechts beperkt inzicht in de werkzaamheden die nodig zijn om het bestaande schip geschikt te maken.
Een schip met passende aansluitmogelijkheden kan relatief beperkte wijzigingen vragen. Bij een andere machinekamerindeling kunnen daarentegen omvangrijke aanpassingen aan uitlaatgasleidingen, koelwatercircuits of elektrische verdeelinrichtingen noodzakelijk zijn. De bestaande scheepsconfiguratie heeft daarmee rechtstreeks invloed op de kosten die boven op de WHRS-levering komen.
Een belangrijk uitgangspunt is het onderscheid tussen de levering van apparatuur en de uitvoering van de aansluitingen. Wanneer een uitlaatgaswarmtewisselaar in de WHRS-offerte is opgenomen, betekent dit bijvoorbeeld niet automatisch dat ook het verwijderen van bestaande leidingdelen, het aanbrengen van nieuwe ondersteuningen en de montage aan boord zijn inbegrepen. Hetzelfde geldt voor een pomp die door de leverancier wordt geleverd, maar waarvan de aansluiting op de scheepsleidingen door de werf moet worden verzorgd. De aanschaf en de montage zijn dan afzonderlijke werkzaamheden, ook wanneer ze betrekking hebben op hetzelfde onderdeel.
Omgekeerd mag een component niet opnieuw als afzonderlijke aanschafpost worden opgenomen wanneer deze al onderdeel is van de overeengekomen levering. Daarom moet bij iedere kostenpost duidelijk zijn of het gaat om apparatuur, montage, aansluiting of een combinatie daarvan. Ook de leveringsvoorwaarden kunnen de kostenverdeling beïnvloeden. Transport naar de werf, lossen, tijdelijke opslag en het daadwerkelijk aan boord brengen van de apparatuur hoeven bijvoorbeeld niet door dezelfde partij te worden verzorgd.
Daarom moet naast de leveringsomvang bekend zijn waar de verantwoordelijkheid voor transport, montage, aansluiting en beproeving begint en eindigt. Een offerte voor een bedrijfsklare installatie kan hierdoor wezenlijk verschillen van een offerte voor uitsluitend een ORC-module. Deze bedragen mogen niet zonder verdere beoordeling als gelijkwaardige projectprijzen worden vergeleken. Eerst moet duidelijk zijn welke aanvullende werkzaamheden nodig zijn om beide aanbiedingen tot dezelfde bedrijfsklare installatie te brengen.
De volledige retrofitbegroting wordt daarom opgebouwd vanuit de configuratie die daadwerkelijk aan boord moet functioneren. Daarbij wordt vastgesteld welke apparatuur al is aangeboden, welke aansluitingen en werkzaamheden nog nodig zijn en welke partij daarvoor verantwoordelijk is. Pas wanneer deze grenzen voldoende duidelijk zijn, kan betrouwbaar worden bepaald welke kosten werkelijk boven op de WHRS-levering komen. Daarmee wordt voorkomen dat een lagere moduleprijs ten onrechte wordt aangezien voor een lagere totale retrofitinvestering.
Welke engineering en technische onderzoeken zijn vóór de installatie nodig?
Een WHRS-retrofit begint met het beoordelen van de bestaande scheepsinstallatie. De gekozen apparatuur moet passen binnen de beschikbare ruimte en veilig kunnen worden aangesloten op de warmtebronnen, scheepskoeling en elektrische distributie. Daarvoor zijn voldoende betrouwbare technische gegevens nodig. Bestaande tekeningen vormen vaak het eerste uitgangspunt, maar hoeven niet volledig overeen te komen met de actuele situatie. Tijdens eerdere onderhoudsperioden kunnen leidingen zijn verlegd, pompen zijn vervangen of aanvullende installaties zijn aangebracht. Wanneer deze wijzigingen onvoldoende zijn gedocumenteerd, kunnen inspecties en maatcontroles aan boord noodzakelijk zijn.
Bij beperkte machinekamerruimte kan een gerichte ruimtelijke opname helpen om de werkelijke afmetingen, leidingroutes en toegangsopeningen vast te stellen. De benodigde werkzaamheden en kosten hangen af van de nauwkeurigheid die nodig is om de voorgestelde installatie verantwoord te kunnen ontwerpen. Ook de bestaande warmtebronnen moeten worden onderzocht. Bij uitlaatgaswarmte zijn onder meer de gastemperatuur, het massadebiet en de toegestane uitlaattegendruk relevant. Bij motorkoelwater moeten de beschikbare temperaturen, debieten en voorwaarden voor de oorspronkelijke motorkoeling bekend zijn.
Deze gegevens moeten aansluiten op de motorbelastingen waarbij de WHRS daadwerkelijk zal functioneren. Een warmteberekening op basis van uitsluitend het nominale motorvermogen biedt onvoldoende zekerheid over de prestaties tijdens de gebruikelijke exploitatie. De scheepsspecifieke engineering verbindt vervolgens de warmtebronnen met de gekozen installatie. Daarbij worden de warmtewisselaars, eventuele tussenkringen, aansluitpunten en noodzakelijke regelvoorzieningen afgestemd op de bestaande motorinstallatie.
Ook de gevolgen voor de scheepskoeling moeten worden onderzocht. Wanneer de ORC-condensor op een bestaand centraal koelwatercircuit wordt aangesloten, moet worden vastgesteld of de beschikbare warmteafvoer, pompwerking en leidingverdeling voldoende geschikt zijn. Bij onvoldoende capaciteit kunnen aanvullende koelers, pompen of andere wijzigingen noodzakelijk worden. Deze voorzieningen kunnen pas betrouwbaar worden begroot wanneer de thermische en hydraulische gevolgen van de aansluiting voldoende zijn uitgewerkt.
Ook de elektrische aansluiting vraagt engineering. De generator, beveiligingen en eventuele vermogenselektronica moeten passen bij het bestaande boordnet. Daarnaast moet worden onderzocht of het power-managementsysteem (PMS) de aanvullende elektriciteitsproductie kan verwerken.
De constructieve beoordeling vormt een ander onderdeel van de voorbereiding. Fundaties, leidingondersteuningen en eventuele wijzigingen aan de scheepsconstructie moeten geschikt zijn voor de massa, trillingen en andere relevante belastingen. Ook de gevolgen voor het totale scheepsgewicht en de ligging van het zwaartepunt kunnen aandacht vragen. Wanneer deze wijzigingen invloed hebben op de bestaande stabiliteitsgegevens, kan aanvullende beoordeling of documentatie noodzakelijk zijn.
De benodigde engineering kan daardoor verschillende technische disciplines omvatten. De kosten worden niet uitsluitend bepaald door het aantal tekeningen of berekeningen, maar vooral door de omvang en onderlinge afhankelijkheid van de scheepsaanpassingen. Een eerste haalbaarheidsbeoordeling kan voldoende zijn om een kansrijke configuratie te selecteren. Voor de definitieve uitvoering kunnen vervolgens aanvullende berekeningen, detailtekeningen en technische beoordelingen nodig zijn.
De begroting moet daarom onderscheid maken tussen engineering die al in de WHRS-levering is opgenomen en scheepsspecifieke werkzaamheden die door de werf, eigenaar of andere betrokken partijen worden uitgevoerd. Ook moet duidelijk blijven welke technische onderzoeken nog nodig zijn voordat de bijbehorende uitvoeringskosten definitief kunnen worden vastgesteld.
Welke aanvullende kosten veroorzaakt de aansluiting op het uitlaatgastraject?
Bij restwarmte-terugwinning uit uitlaatgassen moet een warmtewisselaar op een geschikte plaats in het bestaande uitlaatgastraject worden opgenomen. De aanvullende kosten worden daarbij niet uitsluitend bepaald door de warmtewisselaar, maar vooral door de werkzaamheden die nodig zijn om deze veilig aan te sluiten. Afhankelijk van de beschikbare ruimte kunnen bestaande leidinggedeelten moeten worden aangepast of vervangen. Ook nieuwe bochten, verbindingen, ondersteuningen en thermische isolatie kunnen nodig zijn om de warmtewisselaar in het oorspronkelijke traject op te nemen.
De gekozen positie moet passen bij de aanwezige uitlaatgascomponenten. Wanneer geluiddempers, bestaande uitlaatgasketels of nabehandelingsapparatuur een groot deel van het traject innemen, kan een andere leidingroute noodzakelijk worden. Dit kan extra leidingmateriaal, montagewerk en aanpassingen aan ondersteuningen of bestaande apparatuur veroorzaken.
Daarbij blijft de toegestane uitlaattegendruk een belangrijke technische grens. Een warmtewisselaar veroorzaakt stromingsweerstand en draagt daarmee bij aan de totale drukval van de uitlaatgasinstallatie. Wanneer de bestaande installatie onvoldoende tegendrukmarge heeft, kan een gewijzigde leidingconfiguratie nodig zijn. De noodzakelijke werkzaamheden kunnen daardoor verder gaan dan het plaatsen van de nieuwe warmtewisselaar. Ook andere onderdelen van het uitlaatgastraject moeten mogelijk worden aangepast om de totale stromingsweerstand binnen de toegestane motorgrenzen te houden.
De toestand tijdens de exploitatie moet eveneens worden meegenomen. Vervuiling kan het drukverlies over de warmtewisselaar vergroten. De installatie mag daarom niet uitsluitend bij volledig schone warmteoverdragende oppervlakken binnen de toegestane tegendruk blijven functioneren. Daarnaast kunnen regel- of bypassvoorzieningen nodig zijn om de warmteonttrekking te beheersen of de oorspronkelijke uitlaatgasafvoer te behouden wanneer de WHRS buiten bedrijf is.
Welke voorzieningen daadwerkelijk noodzakelijk zijn, hangt af van de motor, de warmtewisselaar en de bestaande uitlaatgasinstallatie. Een bypass vormt daarom niet automatisch een afzonderlijke kostenpost bij iedere WHRS-retrofit.
Ook de temperatuur van de uitlaatgassen beïnvloedt de uitvoering. Hete leidingen zetten tijdens bedrijf uit, waardoor verbindingen, ondersteuningen en eventuele compensatoren zo moeten worden ontworpen dat geen ontoelaatbare krachten op de warmtewisselaar, turbocompressor of andere apparatuur ontstaan. De noodzakelijke thermische isolatie en bescherming tegen hete oppervlakken moeten eveneens bij de nieuwe configuratie passen. Wanneer bestaande isolatie moet worden verwijderd en opnieuw aangebracht, kunnen ook deze werkzaamheden onderdeel zijn van de retrofit.
Ook de bereikbaarheid voor inspectie en reiniging kan aanvullende werkzaamheden veroorzaken. Een uitlaatgaswarmtewisselaar moet tijdens de exploitatie voldoende toegankelijk blijven. Wanneer daarvoor bestaande apparatuur moet worden verplaatst of extra toegang nodig is, beïnvloedt dit de totale kosten. Afhankelijk van de installatielocatie kunnen bovendien tijdelijke werkvoorzieningen nodig zijn, zoals steigers, hijsmiddelen of toegang tot moeilijk bereikbare leidinggedeelten. De benodigde voorzieningen moeten aansluiten op de werkelijke montage- en onderhoudsmogelijkheden.
Wanneer uitlaatgasnabehandelingsapparatuur aanwezig is, moet worden vastgesteld of de nieuwe warmtewisselaar de voorgeschreven temperatuur- en stromingscondities behoudt. Een ogenschijnlijk eenvoudige aansluiting kan daardoor aanvullende engineering en montage vereisen. De kosten van de uitlaatgasintegratie worden uiteindelijk bepaald door de bestaande leidingconfiguratie, de gekozen positie van de warmtewisselaar en de aanpassingen die nodig zijn om de motor- en uitlaatgasfuncties binnen hun toegestane grenzen te behouden.
Welke kosten ontstaan bij motorkoelwater en aanvullende tussenkringen?
Een ORC kan naast uitlaatgaswarmte ook warmte benutten uit motorkoelwater of andere geschikte warme circuits. Wanneer het bestaande schip niet op deze warmteonttrekking is voorbereid, kunnen aanvullende aansluitingen en wijzigingen aan de koelwaterinstallatie nodig zijn. Eerst moet worden vastgesteld op welk circuit warmte kan worden onttrokken en welke temperaturen en debieten daar beschikbaar zijn. De oorspronkelijke temperatuurregeling en koelfunctie van de motor moeten daarbij behouden blijven.
Wanneer een warmtewisselaar in een bestaand koelwatercircuit wordt opgenomen, kunnen nieuwe leidingen, afsluiters en ondersteuningen nodig zijn. Ook kan de hydraulische werking veranderen doordat de nieuwe component extra stromingsweerstand veroorzaakt. Afhankelijk van de bestaande pomp- en leidingconfiguratie kunnen aanpassingen noodzakelijk zijn om voldoende circulatie door alle betrokken koelwaterverbruikers te behouden. De kosten hangen daarom niet alleen af van de nieuwe warmtewisselaar, maar ook van de gevolgen voor het oorspronkelijke circuit.
De motorkoeling moet bovendien blijven functioneren wanneer de ORC tijdelijk geen warmte opneemt. Daarvoor kunnen aanvullende afsluit-, regel- of bypassvoorzieningen nodig zijn, afhankelijk van de oorspronkelijke koelwaterconfiguratie en de gekozen aansluiting.
Wanneer de warmtebron niet rechtstreeks met de ORC-module wordt verbonden, kan een afzonderlijke tussenkring worden toegepast. Een water- of thermische-oliecircuit transporteert de teruggewonnen warmte dan naar de ORC. Zo'n tussenkring vraagt leidingen, circulatievoorzieningen en mogelijk aanvullende warmtewisselaars. Afhankelijk van de uitvoering kunnen ook expansievoorzieningen, filters, afsluiters, instrumentatie en thermische isolatie noodzakelijk zijn.
De hoeveelheid leidingwerk hangt mede af van de afstand tussen de warmtebron en de ORC-module. Een lange of moeilijk toegankelijke route kan meer leidingmateriaal, ondersteuningen en doorvoeringen vereisen. Ook kunnen aanvullende montagewerkzaamheden nodig zijn wanneer leidingen langs bestaande machines of door beperkte ruimten moeten worden geleid. De gekozen modulepositie beïnvloedt daardoor niet alleen de beschikbare ruimte, maar ook de kosten van de warmtetransportvoorzieningen.
Bij gebruik van thermische olie moeten de installatie en de veiligheidsvoorzieningen geschikt zijn voor het gekozen medium en de bedrijfstemperaturen. Dit kan andere technische eisen en kosten met zich meebrengen dan een tussenkring met water. Ook de eerste vulling van de tussenkring en eventuele voorgeschreven behandeling van het medium kunnen bij de oplevering relevant zijn. Deze kosten moeten worden onderscheiden van latere vervanging of onderhoud tijdens de exploitatie.
Een afzonderlijke tussenkring mag echter niet automatisch als extra voorziening boven op iedere ORC-offerte worden begroot. Sommige installaties worden geleverd met bepaalde warmtewisselaars, pompen of aansluitvoorzieningen, terwijl deze onderdelen bij andere uitvoeringen tot de scheepsspecifieke integratie behoren. De begroting moet daarom duidelijk maken welke onderdelen binnen de overeengekomen WHRS-levering vallen en welke nieuwe voorzieningen nodig zijn om de gekozen warmtebron veilig met de module te verbinden.
Wanneer vraagt de ORC-condensor om aanpassingen aan de scheepskoeling?
Bij een ORC wordt slechts een gedeelte van de toegevoerde warmte omgezet in mechanisch en vervolgens elektrisch vermogen. De resterende warmte moet grotendeels via de condensor worden afgevoerd. Het bestaande scheepskoelsysteem moet daarom voldoende capaciteit en geschikte aansluitmogelijkheden bieden. Wanneer al voldoende koelcapaciteit en passende aansluitpunten aanwezig zijn, kunnen de aanvullende werkzaamheden mogelijk beperkt blijven tot leidingverbindingen, afsluiters en de noodzakelijke regeling.
Wanneer de bestaande scheepskoeling onvoldoende mogelijkheden biedt, kunnen grotere aanpassingen nodig zijn. Daarbij kan het gaan om aanvullende pompen, andere leidingdiameters, wijzigingen aan centrale koelers of een andere verdeling van de koelwaterstromen. De oorspronkelijke scheepskoeling bedient immers ook motoren en andere technische apparatuur. De aansluiting van de ORC-condensor mag de noodzakelijke koelfuncties van deze systemen niet onaanvaardbaar beïnvloeden.
Bij het bepalen van de benodigde capaciteit moet onderscheid worden gemaakt tussen verschillende warmtebronnen. Wanneer de ORC uitlaatgaswarmte benut, kan warmte die voorheen grotendeels via het uitlaatgastraject werd afgevoerd voortaan via de condensor aan de scheepskoeling worden overgedragen. Wanneer de ORC warmte uit motorkoelwater gebruikt, kan een deel van de oorspronkelijke warmteafvoer juist naar een andere plaats binnen het koelsysteem verschuiven. De hoeveelheid warmte die het totale koelsysteem aanvullend moet afvoeren, hangt daardoor af van de gekozen configuratie.
Het volledige condensorvermogen mag daarom niet zonder verdere beoordeling boven op alle oorspronkelijke koelbelastingen worden opgeteld. De benodigde uitbreiding moet worden bepaald vanuit de warmteverdeling die na installatie werkelijk ontstaat. Ook de hydraulische aansluiting kan kosten veroorzaken. Een centrale koeler kan bijvoorbeeld voldoende totale warmteoverdrachtscapaciteit hebben, terwijl de gekozen leidingtak of circulatiepomp niet het benodigde koelwaterdebiet aan de condensor kan leveren.
In dat geval kunnen wijzigingen aan pompen, leidingen of de regeling noodzakelijk zijn zonder dat de totale koelcapaciteit in dezelfde verhouding moet worden uitgebreid. De thermische en hydraulische beoordeling moeten daarom afzonderlijk herkenbaar blijven.
Ook de koelwatertemperaturen tijdens het werkelijke vaarprofiel zijn van belang. Een condensor die bij koud buitenwater voldoende warmte kan afvoeren, hoeft onder warmere omstandigheden niet dezelfde elektrische ORC-prestatie mogelijk te maken. Wanneer extra koelcapaciteit nodig is, moet worden vastgesteld hoe deze technisch kan worden gerealiseerd. Bij bepaalde configuraties kan dit ook gevolgen hebben voor de bestaande zeewaterkoeling.
Een aanvullende zeewaterpomp of grotere warmteafvoer kan bijvoorbeeld wijzigingen aan de beschikbare waterinlaat, zeekast of overboordafvoer noodzakelijk maken. Zulke ingrepen kunnen omvangrijke scheepswerkzaamheden en, afhankelijk van de uitvoering, een dokbeurt vereisen. Dit is echter geen standaardvereiste voor iedere ORC-retrofit. De noodzaak volgt uit de bestaande koelwaterinstallatie, de werkelijke condensorbelasting en de gekozen aansluitwijze.
De financiële gevolgen hangen daarmee niet alleen af van het nominale condensorvermogen. Vooral de aanwezige koelcapaciteit, de hydraulische inrichting en de werkzaamheden die nodig zijn om de nieuwe aansluiting verantwoord te realiseren, bepalen welke aanvullende kosten ontstaan.
Welke elektrische aansluitingen en regelvoorzieningen komen erbij?
De elektriciteit die een ORC-generator produceert, moet veilig kunnen worden opgenomen door het bestaande boordnet. Daarvoor kan aanvullende elektrische apparatuur nodig zijn die niet automatisch onderdeel vormt van de WHRS-levering. Welke voorzieningen nodig zijn, hangt af van de generatoruitvoering en de eigenschappen van de bestaande elektrische installatie. Afhankelijk van de configuratie kan de generator rechtstreeks of via vermogenselektronica worden aangesloten.
Ook schakelaars, beveiligingen, transformatoren of andere elektrische voorzieningen kunnen nodig zijn om de opgewekte elektriciteit geschikt aan het boordnet te leveren. De bestaande verdeelinrichtingen moeten daarvoor voldoende ruimte en elektrische capaciteit bieden. Wanneer de beschikbare aansluitmogelijkheden onvoldoende zijn, kunnen wijzigingen aan het schakelbord of andere onderdelen van de elektrische distributie nodig worden. Dit kan de elektrische integratie aanzienlijk uitgebreider maken dan het aanbrengen van een extra generatoraansluiting.
Ook de beveiligingen moeten passen bij de gewijzigde configuratie. De toevoeging van een generator kan gevolgen hebben voor de foutstromen, vermogensstromen en samenwerking tussen bestaande en nieuwe beveiligingsvoorzieningen. De noodzakelijke controle en eventuele aanpassing van de beveiligingscoördinatie kunnen daarom onderdeel zijn van de elektrische engineering. De elektrische installatie moet na aansluiting van de WHRS onder de relevante normale en afwijkende bedrijfsomstandigheden veilig blijven functioneren.
De benodigde bekabeling vormt een afzonderlijk onderdeel. De afstand tussen de ORC-module, eventuele omvormers en het aansluitpunt in het schakelbord beïnvloedt de kabellengte en de routes waarlangs de verbindingen worden aangebracht. Wanneer bestaande kabelwegen onvoldoende ruimte bieden, kunnen aanvullende kabelgoten, ondersteuningen of doorvoeringen nodig zijn. Ook de bereikbaarheid van deze routes tijdens de montage kan de benodigde werkzaamheden beïnvloeden.
Daarnaast moet de elektrische voeding van de WHRS-hulpvoorzieningen worden meegenomen. Pompen, besturing, instrumentatie en aanvullende koeling kunnen afzonderlijke voedingen of aansluitingen vereisen.
De samenwerking met het power-managementsysteem (PMS) vormt een ander belangrijk onderdeel van de integratie. Wanneer de ORC elektriciteit levert, kunnen bestaande generatorsets minder vermogen hoeven produceren. Het PMS moet deze verandering kunnen verwerken zonder dat de noodzakelijke elektrische vermogensreserve verloren gaat. Ook moet de energievoorziening passend reageren wanneer de WHRS-productie onverwacht afneemt of volledig wegvalt.
Afhankelijk van de bestaande generatorbesturing kunnen daarvoor wijzigingen aan software, communicatieverbindingen, beveiligingen of de regeling van de elektrische vermogensverdeling nodig zijn. De gevolgen van zulke aanpassingen moeten worden meegenomen bij de elektrische engineering en de functionele beproevingen. Een elektrisch aangesloten generator is immers nog niet automatisch volledig geïntegreerd in de energievoorziening van het schip.
Ook meetvoorzieningen kunnen relevante kosten veroorzaken. Wanneer de netto WHRS-productie afzonderlijk moet worden geregistreerd of een prestatiegarantie moet worden aangetoond, kunnen aanvullende energiemeters en meetpunten nodig zijn. Deze voorzieningen moeten aansluiten op de systeemgrens die voor de technische beoordeling of acceptatie is overeengekomen. De bruto generatorproductie en de netto bijdrage aan het boordnet hoeven immers niet dezelfde grootheid te vertegenwoordigen.
De begroting voor elektrische integratie moet daarom meer omvatten dan het fysiek aansluiten van de generator. Ook hulpvoedingen, beveiligingen, PMS-integratie, meetvoorzieningen en noodzakelijke functionele beproevingen moeten voldoende zijn afgedekt, voor zover deze niet al in de WHRS-levering zijn opgenomen.
Welke constructieve, transport- en montagekosten zijn nodig?
De fysieke inpassing van een WHRS kan aanvullende werkzaamheden veroorzaken, vooral wanneer de beschikbare machinekamerruimte beperkt is. De gekozen opstelplaats moet geschikt zijn voor de massa en bedrijfsbelastingen van de apparatuur. Afhankelijk van de bestaande scheepsconstructie kunnen nieuwe fundaties, ondersteuningen of plaatselijke versterkingen noodzakelijk zijn. Daarbij spelen niet alleen het eigen gewicht van de hoofdmodule, maar ook scheepsbewegingen, trillingen en krachten uit aangesloten leidingen een rol.
De constructieve beoordeling moet daarom aansluiten op de werkelijke apparatuur en de locatie waarop deze wordt geplaatst. Ook warmtewisselaars, pompen en andere componenten kunnen afzonderlijke ondersteuningen nodig hebben. Bij leidingen die sterk van temperatuur veranderen, moet bovendien rekening worden gehouden met thermische uitzetting. Onvoldoende bewegingsruimte of ondersteuning kan ongewenste krachten op de apparatuur en bestaande scheepsconstructie veroorzaken.
De toevoeging van apparatuur kan ook gevolgen hebben voor het totale scheepsgewicht en de ligging van het zwaartepunt. Wanneer deze wijzigingen de bestaande stabiliteitsgegevens kunnen beïnvloeden, zijn mogelijk aanvullende berekeningen en aangepaste documentatie nodig. Daarbij kunnen eerdere wijzigingen aan het schip eveneens relevant zijn. De gezamenlijke verandering van gewicht en zwaartepunt kan immers groter zijn dan die van de WHRS alleen.
Een nieuwe hellingproef of andere specifieke stabiliteitsbeproeving is echter niet automatisch bij iedere ORC-retrofit verplicht. Welke beoordeling noodzakelijk is, hangt af van de omvang van de wijzigingen en de toepasselijke voorschriften.
Ook het transport van de apparatuur naar de installatielocatie vormt een afzonderlijke kostenfactor. Een ORC-module kan bijvoorbeeld binnen de uiteindelijke machinekamerruimte passen, terwijl de bestaande toegangsopeningen te klein zijn om de module in één geheel naar binnen te brengen. Machinekamerluiken, dekopeningen, gangen en de beschikbare hijsruimte kunnen daardoor bepalend zijn voor de uitvoeringsmethode. Wanneer de transportroute onvoldoende geschikt is, kunnen tijdelijke demontagewerkzaamheden, aanvullende hijsvoorzieningen of constructieve ingrepen nodig zijn.
Een modulaire uitvoering kan onder bepaalde omstandigheden een alternatief bieden. Bij een daarvoor geschikte ORC kunnen onderdelen afzonderlijk aan boord worden gebracht en vervolgens op hun definitieve plaats worden samengebouwd. Dit kan bepaalde ingrijpende aanpassingen aan de scheepsconstructie voorkomen. Daartegenover staan mogelijk aanvullende aansluit-, montage- en beproevingswerkzaamheden.
Niet iedere fabrieksgemonteerde ORC-module kan echter zonder verdere gevolgen worden gedemonteerd. De gekozen opbouw moet passen bij het ontwerp, de veiligheidsvoorwaarden en de voorschriften van de leverancier.
Ook de logistieke kosten moeten voldoende zijn afgebakend. Transport naar de werf, lossen, tijdelijke opslag, beschermende verpakking, kranen en het daadwerkelijk aan boord brengen van de apparatuur kunnen onder verschillende leverings- en werkpakketten vallen. Wanneer zware onderdelen op hun definitieve locatie moeten worden geplaatst, kunnen aanvullende hijsmiddelen of tijdelijke ondersteuningen noodzakelijk zijn. Deze werkzaamheden moeten worden afgestemd op de beschikbare ruimte en draagkracht van de betrokken constructies.
Daarnaast moet tijdens de montage voldoende werkruimte aanwezig zijn. Bij beperkte ruimte kan bestaande apparatuur tijdelijk moeten worden verwijderd of verplaatst. Ook werkzaamheden aan de scheepsconstructie en het leidingwerk kunnen een bepaalde montagevolgorde noodzakelijk maken. De eindopstelling kan technisch geschikt zijn, terwijl de benodigde montagehandelingen zonder voorafgaande voorbereiding moeilijk uitvoerbaar blijken.
De toekomstige onderhoudstoegang moet eveneens behouden blijven. Een oplossing die tijdens de inbouw minder werkzaamheden vraagt, kan tijdens de exploitatie minder aantrekkelijk worden wanneer belangrijke onderdelen niet meer bereikbaar zijn. De constructieve en montagekosten worden daarom bepaald door de volledige inbouwroute en definitieve opstelling. Alleen de afmetingen en massa van de ORC-module bieden onvoldoende informatie over de kosten om deze daadwerkelijk aan boord te installeren.
Hoe beïnvloeden werfplanning en aanvullende stilstand de retrofitkosten?
Een WHRS-retrofit kan werkzaamheden vereisen waarbij bestaande motor-, koelwater- en elektrische installaties tijdelijk buiten bedrijf moeten worden gesteld. De uitvoering moet daarom worden afgestemd op de beschikbare werfperiode en de werkzaamheden die al voor het schip zijn gepland. Bij het aanpassen van het uitlaatgastraject kan de betrokken motor bijvoorbeeld tijdelijk niet beschikbaar zijn. Ook wijzigingen aan koelwatercircuits of elektrische verdeelinrichtingen kunnen gevolgen hebben voor andere noodzakelijke scheepssystemen.
De montagevolgorde wordt daardoor mede bepaald door de perioden waarin deze installaties veilig voor werkzaamheden beschikbaar zijn. Niet alle aanpassingen kunnen onafhankelijk van elkaar worden uitgevoerd. Wanneer de retrofit kan worden gecombineerd met een reeds gepland werfbezoek, kan dit mogelijkheden bieden om bepaalde werkzaamheden en stilstandsperioden gezamenlijk te benutten. Dat betekent echter niet dat alle kosten van het bestaande werfbezoek aan de WHRS moeten worden toegerekend.
Voor de retrofitbegroting zijn vooral de aanvullende werkzaamheden en kosten relevant die zonder het WHRS-project niet zouden zijn ontstaan. Wanneer een motor bijvoorbeeld toch al buiten bedrijf wordt gesteld voor gepland onderhoud, moet worden vastgesteld welke extra werkzaamheden door de aansluiting van de warmtewisselaar noodzakelijk worden. Ook moet worden onderzocht of de WHRS-installatie de oorspronkelijke werfplanning verlengt. Een installatie die binnen de al beschikbare onderhoudsperiode kan worden uitgevoerd, kan andere financiële gevolgen hebben dan een project waarvoor het schip extra dagen buiten bedrijf moet blijven.
Aanvullende stilstand kan een aanzienlijke economische waarde vertegenwoordigen. Wanneer het schip daardoor niet volgens de geplande exploitatie beschikbaar is, kunnen inkomsten wegvallen of aanvullende contractuele verplichtingen ontstaan. Welke kosten daadwerkelijk relevant zijn, hangt af van de inzet van het schip, de exploitatieovereenkomst en de gevolgen van de vertraging. Een algemene vaste waarde per stilstandsdag is daarom niet zonder verdere onderbouwing geschikt voor iedere retrofitbegroting.
Ook hier moet dubbele verwerking van kosten worden voorkomen. Wanneer het netto verlies aan exploitatieopbrengst al is meegenomen, mag hetzelfde verlies niet zonder aanvullende grondslag nogmaals als afzonderlijke kostenpost worden opgevoerd. Hetzelfde geldt voor een werfperiode die ook voor andere werkzaamheden noodzakelijk was. De WHRS-begroting moet dan vooral de aanvullende kosten en eventuele extra duur van het verblijf omvatten.
Een goede technische voorbereiding kan de uitvoering doelgerichter maken. Wanneer fundaties, leidingroutes en elektrische aansluitingen voldoende zijn uitgewerkt voordat het schip voor montage beschikbaar komt, kunnen werkzaamheden beter op elkaar worden afgestemd. Bepaalde voorzieningen kunnen mogelijk al tijdens een eerdere onderhoudsperiode worden voorbereid. Daarmee kan een gedeelte van de montage worden gescheiden van de werkzaamheden waarvoor de belangrijkste scheepssystemen buiten bedrijf moeten zijn.
Een gefaseerde uitvoering betekent echter niet automatisch dat iedere WHRS-retrofit zonder aanvullende stilstand kan plaatsvinden. De noodzakelijke afsluiting van systemen en eventuele constructieve werkzaamheden blijven bepalend. Bovendien kunnen tijdens het openen van bestaande installaties afwijkingen zichtbaar worden die niet volledig uit de beschikbare tekeningen blijken. Daarom moet de planning rekening houden met de technische onzekerheden die na de voorbereiding nog aanwezig zijn.
Ook de coördinatie tussen leverancier, werf en scheepseigenaar beïnvloedt de uitvoeringskosten. Wanneer apparatuur niet op het afgesproken moment beschikbaar is of een noodzakelijk aansluitpunt nog niet gereed blijkt, kan de montagevolgorde moeten worden aangepast. De begroting moet daarom aansluiten op een uitvoerbare planning waarin de belangrijkste werkzaamheden, verantwoordelijkheden en onderlinge afhankelijkheden voldoende bekend zijn. Zo wordt voorkomen dat de werfplanning uitsluitend op de montagetijd van de hoofdmodule wordt gebaseerd.
Welke kosten horen bij veiligheid, goedkeuring en inbedrijfstelling?
Een WHRS moet na montage veilig kunnen samenwerken met de bestaande scheepssystemen. Daarvoor kunnen aanvullende veiligheidsvoorzieningen, technische beoordelingen en beproevingen noodzakelijk zijn. Bij een ORC spelen vooral de eigenschappen van het organische werkmedium en de bedrijfscondities van de kringloop een rol. Afhankelijk van de gebruikte vloeistof en installatie-uitvoering kunnen voorzieningen nodig zijn voor ventilatie, drukbeveiliging, lekdetectie of veilige opvang en behandeling van het werkmedium.
Wanneer dergelijke voorzieningen niet binnen de WHRS-levering of de bestaande scheepsinstallatie aanwezig zijn, kunnen zij aanvullende kosten veroorzaken. Welke maatregelen nodig zijn, moet worden bepaald vanuit de gekozen installatie en de toepasselijke veiligheidsvoorwaarden. Ook de eerste vulling van het ORC-werkmedium verdient aandacht. Bij sommige leveringen kan het medium al onderdeel zijn van de aangeboden installatie. In andere gevallen moeten de levering, vulling of behandeling bij de inbedrijfstelling afzonderlijk worden georganiseerd.
Deze kosten behoren tot de noodzakelijke oplevering wanneer zij nodig zijn om de installatie bedrijfsklaar te maken. Ze moeten worden onderscheiden van latere vervanging of onderhoud van het werkmedium tijdens de exploitatie.
Ook het gedrag van de installatie bij storingen moet voldoende worden beoordeeld. Wanneer de koeling uitvalt of de generator geen elektrisch vermogen meer kan afgeven, moet de ORC op een geschikte manier kunnen terugregelen of stoppen. De oorspronkelijke motor-, uitlaatgas- en koelwaterfuncties moeten daarbij behouden blijven. Afhankelijk van het ontwerp kunnen hiervoor aanvullende regel-, afsluit- en beveiligingsvoorzieningen noodzakelijk zijn.
Daarnaast moet worden vastgesteld welke scheepsspecifieke beoordelingen en goedkeuringen van toepassing zijn. De eisen van de classificatiemaatschappij, vlagstaat en andere bevoegde instanties hangen af van het betreffende schip en de gekozen WHRS-configuratie. Een product- of ontwerpgoedkeuring voor een afzonderlijke ORC-module betekent niet automatisch dat alle aansluitingen en wijzigingen aan boord zonder aanvullende beoordeling kunnen worden toegepast. De integratie in de bestaande scheepssystemen moet afzonderlijk voldoende zijn onderbouwd.
De benodigde technische documentatie, eventuele wijzigingen in bestaande certificeringsgegevens en de bijbehorende inspecties moeten daarom vooraf worden vastgesteld. Zo kan worden bepaald welke werkzaamheden en kosten bij de scheepsspecifieke goedkeuring horen.
Na montage volgt de inbedrijfstelling. Daarbij worden de warmte- en koelverbindingen, elektrische aansluiting en relevante regel- en beveiligingsfuncties gecontroleerd. Afhankelijk van de uitvoering kunnen onder meer druk- en dichtheidsproeven, elektrische controles en functionele beproevingen nodig zijn voordat normaal bedrijf wordt toegestaan.
Ook moet worden vastgesteld of de ORC onder geschikte bedrijfsomstandigheden binnen haar toegestane werkgebied functioneert. Welke beproevingen daarvoor nodig zijn, hangt af van de installatie, de toepasselijke voorschriften en de overeengekomen oplevervoorwaarden.
Wanneer een prestatiegarantie onderdeel van de opdracht is, kan daarnaast een afzonderlijke prestatieverificatie noodzakelijk zijn. Daarbij worden het gegarandeerde vermogen, de systeemgrens en de relevante warmte- en koelcondities volgens een vooraf overeengekomen methode beoordeeld. Zo'n acceptatiemeting heeft niet automatisch dezelfde functie als een technische controle waarmee wordt vastgesteld dat de installatie veilig is gemonteerd en in bedrijf mag worden genomen. Beide beoordelingsdoelen moeten daarom voldoende herkenbaar blijven.
Ook de beschikbaarheid van geschikte testomstandigheden kan de uitvoering beïnvloeden. Een bepaalde motorbelasting, koelwatertemperatuur of elektrische afname hoeft niet tijdens iedere korte werfbeproeving aanwezig te zijn. Daarom moet vooraf duidelijk zijn wanneer de prestatieverificatie plaatsvindt, welke voorwaarden voor een geldige test gelden en welke partij de benodigde testvoorzieningen beschikbaar stelt.
Ook de overdracht van technische documentatie, bedieningsinstructies en eventuele instructie van de bemanning kan onderdeel van de oplevering zijn. De verantwoordelijkheid en kosten daarvoor moeten passen bij de overeengekomen leveringsomvang. De begroting moet dus niet uitsluitend voorzien in een fysiek gemonteerde installatie. Ook alle noodzakelijke werkzaamheden om de WHRS volgens de afgesproken technische, veiligheids- en acceptatievoorwaarden bedrijfsklaar op te leveren, moeten voldoende zijn afgedekt.
Welke kosten na oplevering houdt u gescheiden van de retrofitinvestering?
Naast de kosten om de WHRS bedrijfsklaar te installeren, ontstaan tijdens de verdere exploitatie mogelijk onderhouds- en andere gebruikskosten. Deze zijn relevant voor de economische beoordeling, maar behoren niet automatisch tot de oorspronkelijke retrofituitgaven. Bij een ORC kunnen warmtewisselaars, pompen, expansiemachine, generator en regelapparatuur periodiek onderhoud vragen. Ook de toestand van het organische werkmedium kan afhankelijk van de uitvoering aanleiding geven tot inspectie, analyse of behandeling.
De onderhoudsbehoefte hangt af van de gekozen apparatuur en de bedrijfsomstandigheden. Een uitlaatgaswarmtewisselaar kan bijvoorbeeld door vervuiling reiniging nodig hebben, terwijl mechanische onderdelen gedurende de gebruiksduur grotere inspecties of revisies kunnen vragen. Deze werkzaamheden moeten afzonderlijk worden begroot wanneer ze relevant zijn voor de toekomstige exploitatiekosten. De initiële projectbegroting en de kosten over de economische gebruiksduur hebben immers een verschillend doel.
Ook reserveonderdelen en onderhoudsvoorzieningen verdienen aandacht. Daarbij moet onderscheid worden gemaakt tussen onderdelen die bij de eerste oplevering worden meegeleverd en onderdelen die pas later tijdens de exploitatie worden aangeschaft. Een eerste voorraad noodzakelijke reserveonderdelen kan tot de oorspronkelijke projectkosten behoren wanneer deze volgens de leveringsafspraken bij oplevering aanwezig moet zijn. Latere vervangingen en periodieke servicewerkzaamheden vallen daarentegen onder de kosten van het gebruik van de installatie.
Ook de beschikbaarheid van de WHRS kan financiële gevolgen hebben. Wanneer de ORC door onderhoud of een storing buiten bedrijf is, wordt gedurende die periode mogelijk minder elektriciteit uit restwarmte geproduceerd. Het schip moet de betreffende energie dan mogelijk opnieuw met bestaande generatorsets of andere energiebronnen leveren. Daardoor kan de werkelijke netto energiebesparing lager uitvallen dan bij een installatie die gedurende dezelfde periode beschikbaar blijft.
Deze gemiste energiebesparing is echter niet automatisch dezelfde kostenpost als de uitgevoerde onderhoudswerkzaamheden. De kosten van onderhoud en het financiële gevolg van tijdelijk wegvallende energiebesparing moeten daarom afzonderlijk worden beoordeeld.
Ook het eigen energieverbruik moet consequent worden verwerkt. Elektriciteit voor pompen, koeling en overige hulpcomponenten kan al in de berekende netto ORC-opbrengst zijn opgenomen. Wanneer deze energiestromen daarin zijn verwerkt, mogen ze niet nogmaals als dezelfde operationele kostenpost van de besparing worden afgetrokken. Omgekeerd moet aanvullend verbruik dat nog buiten de gebruikte systeemgrens valt wel worden meegenomen.
Het onderscheid tussen initiële projectkosten en toekomstige exploitatiekosten helpt om de financiële beoordeling op een consistente basis uit te voeren. Voor de retrofitbegroting gaat het om de noodzakelijke uitgaven tot en met de overeengekomen oplevering. Daaronder kunnen bijvoorbeeld de eerste vulling van het werkmedium, de afgesproken documentatie en meegeleverde reserveonderdelen vallen.
Voor de volledige economische beoordeling worden daarnaast de relevante kosten gedurende de verdere gebruiksduur meegenomen. Daarmee blijft duidelijk welk bedrag nodig is om de installatie aan boord te realiseren en welke aanvullende financiële lasten ontstaan nadat de WHRS in bedrijf is genomen.
Hoe voorkomt u ontbrekende kostenposten en dubbel begrote werkzaamheden?
Een betrouwbare retrofitbegroting vraagt om een duidelijke verdeling van de onderdelen en werkzaamheden tussen de betrokken partijen. De WHRS-leverancier kan bijvoorbeeld verantwoordelijk zijn voor de ORC-module en bepaalde warmtewisselaars, terwijl de werf de fundaties, leidingverbindingen en elektrische aansluitingen verzorgt. De scheepseigenaar kan daarnaast verantwoordelijk zijn voor het beschikbaar stellen van de bestaande installaties, technische documentatie en bepaalde uitvoeringsvoorzieningen. Wanneer deze grenzen onvoldoende duidelijk zijn, kunnen noodzakelijke werkzaamheden buiten alle afzonderlijke offertes vallen.
Een uitlaatgaswarmtewisselaar kan bijvoorbeeld volledig zijn aangeboden, terwijl nog niet vaststaat wie de bestaande uitlaatgasleidingen aanpast of de noodzakelijke ondersteuningen aanbrengt. Hetzelfde kan gebeuren bij de condensor. Een koelwateraansluiting kan in het ontwerp zijn voorzien, terwijl nog onvoldoende duidelijk is of de bestaande circulatiepomp geschikt is of een grotere centrale koeler noodzakelijk wordt.
De begroting moet daarom aansluiten op de volledige technische configuratie en op heldere leverings- en verantwoordelijkheidsgrenzen. Voor iedere belangrijke aansluiting wordt vastgesteld welke apparatuur nodig is, wie deze levert en wie de werkzaamheden uitvoert om de aansluiting met het bestaande schip te realiseren.
Daarbij moet ook worden voorkomen dat dezelfde onderdelen meerdere keren worden begroot. Wanneer een tussenkringpomp al in de WHRS-levering is opgenomen, mag deze niet opnieuw als afzonderlijke aanschafpost in de werfbegroting verschijnen. De montage of elektrische aansluiting van diezelfde pomp kan echter nog wel buiten de levering vallen. Daarom moet onderscheid worden gemaakt tussen de kosten van de apparatuur en de werkzaamheden die nodig zijn om deze bedrijfsklaar aan te sluiten.
Ook bij engineering en inbedrijfstelling kunnen dergelijke verschillen ontstaan. Een offerte kan bijvoorbeeld technische tekeningen van de ORC-module omvatten, maar niet de volledige scheepsspecifieke engineering. Evenzo kan de leverancier bepaalde functionele beproevingen uitvoeren terwijl de werf of eigenaar verantwoordelijk blijft voor de controle van andere installatiedelen. Deze verantwoordelijkheden moeten daarom voldoende concreet worden vastgelegd.
Ook de kostenverdeling bij transport en montage verdient aandacht. Een leverancier kan apparatuur tot aan de werf leveren, terwijl het lossen, hijsen en inbouwen afzonderlijk moet worden georganiseerd. Wanneer deze werkzaamheden al in een andere offerte zijn opgenomen, mogen ze niet opnieuw als volledige afzonderlijke kostenpost worden toegevoegd. De afzonderlijke aanbiedingen moeten daarom op dezelfde feitelijke leverings- en uitvoeringsgrenzen worden beoordeeld.
Daarnaast moet onderscheid worden gemaakt tussen extra werkzaamheden voor de WHRS en reeds gepland scheepsonderhoud. Wanneer een bestaande leiding tijdens dezelfde werfperiode toch al zou worden vervangen, moet worden vastgesteld welk gedeelte van de werkzaamheden aanvullend door de WHRS ontstaat. Ook mogelijke vertragingen moeten op deze basis worden beoordeeld. Een verlenging van de werfperiode door de WHRS kan financiële gevolgen hebben, maar de oorspronkelijk geplande stilstand mag niet zonder verdere onderbouwing volledig aan het nieuwe project worden toegerekend.
Een andere belangrijke factor is de onzekerheid over de bestaande scheepssituatie. Wanneer leidingroutes, constructieve aansluitpunten of de beschikbare koelcapaciteit nog onvoldoende zijn onderzocht, kunnen bepaalde kosten voorlopig blijven. Deze onzekerheid mag niet worden behandeld alsof de werkzaamheden geen aanvullende kosten zullen veroorzaken. Bij de begroting moet herkenbaar blijven welke bedragen op voldoende uitgewerkte offertes berusten en welke nog ramingen zijn.
Ook moet duidelijk zijn welke kosten afhankelijk blijven van een technische beslissing, bijvoorbeeld over de gekozen leidingroute, koelwateraansluiting of opstelplaats van de ORC-module. Een passende risicovoorziening kan worden opgenomen voor werkzaamheden waarvan de omvang nog niet volledig vaststaat. De hoogte daarvan moet aansluiten op de concrete technische onzekerheden van het betreffende schip.
Er bestaat geen algemeen risicopercentage dat zonder onderbouwing voor iedere WHRS-retrofit geschikt is. De noodzakelijke ruimte voor tegenvallers hangt af van de beschikbare gegevens, de complexiteit van de werkzaamheden en de onzekerheden die na de technische voorbereiding blijven bestaan. Ook moet duidelijk zijn hoe wijzigingen tijdens de uitvoering worden behandeld. Wanneer na het openen van een bestaande leiding of verwijderen van apparatuur onverwachte werkzaamheden nodig blijken, moet worden vastgesteld welke technische aanpassing noodzakelijk is en welke gevolgen dit heeft voor kosten en planning.
De behandeling van meerwerk moet daarbij aansluiten op de overeengekomen verantwoordelijkheden. Door wijzigingen herkenbaar vast te leggen, blijft duidelijk hoe de uiteindelijke projectkosten zich verhouden tot de oorspronkelijke begroting.
Een volledige begroting ontstaat dus niet uitsluitend door de beschikbare offertes bij elkaar op te tellen. Zij moet ook aantonen dat alle noodzakelijke apparatuur, aansluitingen, werkzaamheden en oplevervoorwaarden voldoende zijn afgedekt, zonder ontbrekende verantwoordelijkheden of dubbel opgenomen kosten.
Wanneer is de volledige WHRS-retrofitbegroting voldoende onderbouwd?
Een WHRS-retrofitbegroting vormt een betrouwbare basis voor een investeringsbeslissing wanneer de technisch noodzakelijke aanpassingen voldoende bekend zijn en de kosten daarvan aansluiten op de werkelijke leveringsomvang. Daarvoor moet eerst duidelijk zijn welke WHRS-configuratie wordt onderzocht. De gekozen warmtebronnen bepalen welke warmtewisselaars en aansluitingen nodig zijn, terwijl de positie van de ORC-module invloed heeft op de leidingroutes, fundaties, montage en toekomstige onderhoudstoegang.
Ook de bestaande koelcapaciteit en elektrische distributie moeten voldoende zijn beoordeeld om te kunnen vaststellen welke aanvullende voorzieningen noodzakelijk worden. De begroting moet bovendien aansluiten op de feitelijke toestand van het schip. Wanneer de machinekamerindeling, bestaande leidingen of constructieve ondersteuning nog onvoldoende bekend zijn, kunnen aanvullende inspecties nodig zijn voordat de werkzaamheden betrouwbaar kunnen worden geprijsd.
Ook de uitvoering moet voldoende concreet zijn. Daarbij gaat het onder meer om de toegang voor apparatuur, de beschikbare hijsmogelijkheden, de montagevolgorde en de perioden waarin motor-, koelwater- of elektrische installaties tijdelijk buiten bedrijf moeten worden gesteld. Eventuele aanvullende stilstand wordt beoordeeld op basis van de gevolgen die daadwerkelijk door de WHRS-retrofit ontstaan. Daarbij moet onderscheid blijven bestaan tussen de oorspronkelijke werfplanning en de extra werkzaamheden die het project noodzakelijk maakt.
Vervolgens worden engineering, scheepsspecifieke beoordelingen, transport, montage, inbedrijfstelling en eventuele prestatieverificatie meegenomen, voor zover deze niet al in de overeengekomen levering zijn opgenomen. Daarbij moet duidelijk blijven welke kosten voldoende vaststaan en welke nog onzeker zijn. Een technische onzekerheid kan immers gevolgen hebben voor zowel de gekozen installatie als de benodigde werkzaamheden aan het schip.
Een eerste begroting kan geschikt zijn om te bepalen of verdere engineering en aanvullende offertes zinvol zijn. Zij vormt echter niet automatisch voldoende onderbouwing voor het aangaan van een definitieve investeringsverplichting. Wanneer belangrijke kostenposten nog afhankelijk zijn van de leidingroute, koelcapaciteit of constructieve inpassing, kan het nodig zijn deze onderdelen verder te onderzoeken voordat de totale investering voldoende betrouwbaar is vast te stellen.
Ook alternatieve opstellingen kunnen tot andere kosten leiden. Een andere positie van de ORC-module kan bijvoorbeeld een kortere warmteleiding mogelijk maken, maar tegelijkertijd een moeilijkere transportroute veroorzaken. Een andere warmtewisselaarconfiguratie kan de wijzigingen aan het uitlaatgastraject beperken, terwijl juist aanvullende pompen of een tussenkring nodig worden. De verschillende kosten kunnen daardoor niet los van de technische configuratie worden beoordeeld.
De begroting moet daarom betrekking hebben op een samenhangende, technisch uitvoerbare installatie. Een algemene moduleopstelling waarvan de werkelijke aansluitingen nog onvoldoende bekend zijn, biedt geen betrouwbare grondslag voor de totale retrofitinvestering. Ook de voorwaarden van de betrokken offertes moeten op elkaar aansluiten. Een vaste prijs voor een onderdeel biedt immers geen zekerheid over aanvullende werkzaamheden die nog niet zijn uitgewerkt.
Omgekeerd kan een voorlopig begrote kostenpost later nauwkeuriger worden vastgesteld wanneer de benodigde technische gegevens beschikbaar zijn. De status van iedere belangrijke kostenpost moet daarom voldoende herkenbaar blijven. Voor de investeringsbeslissing is vooral belangrijk dat de omvang van de nog openstaande kosten en de mogelijke gevolgen van wijzigingen voldoende duidelijk zijn. Zo kan worden beoordeeld hoeveel zekerheid de totale begroting daadwerkelijk biedt.
De volledige retrofitinvestering wordt vervolgens verbonden met de verwachte energieopbrengst en de economische gebruiksduur van het schip. Daarbij moet onderscheid blijven bestaan tussen de uitgaven om de WHRS bedrijfsklaar te installeren en de toekomstige exploitatiekosten tijdens het gebruik.
De kosten naast de WHRS-installatie worden daarmee bepaald door alle aanvullende werkzaamheden die nodig zijn om de gekozen terugwinning veilig en betrouwbaar in het bestaande schip te integreren. Een identieke ORC-module kan op twee schepen daardoor tot verschillende totale retrofitkosten leiden. De beschikbare machinekamerruimte, uitlaatgasroute, koelcapaciteit, elektrische installatie, constructieve mogelijkheden en werfplanning bepalen welke aanvullende werkzaamheden daadwerkelijk noodzakelijk zijn.
Een betrouwbare begroting maakt deze kosten zichtbaar, onderscheidt ze van reeds inbegrepen leveringen en bestaande scheepswerkzaamheden en houdt technische onzekerheden herkenbaar totdat de noodzakelijke gegevens beschikbaar zijn. Pas wanneer de gekozen installatie, aansluitingen, uitvoeringsverantwoordelijkheden en overeengekomen oplevering voldoende zijn afgebakend, kan worden vastgesteld welk bedrag werkelijk nodig is om de WHRS bedrijfsklaar aan boord te realiseren.
Zo wordt de prijs van de hoofdapparatuur niet verward met de totale retrofitinvestering en ontstaat een onderbouwde kostenbasis voor de verdere economische beoordeling van het project.
Dit artikel binnen de reeks
De prijs van een WHRS-module geeft pas een bruikbaar beeld van de investering wanneer ook de benodigde scheepsaanpassingen, montage en eventuele extra stilstand zijn meegenomen. Of deze uitgaven zich terugverdienen, hangt mede af van de brandstofbesparing door WHRS-elektriciteitsproductie. Hoe minder bedrijfsuren of hogere inbouwkosten het financiële resultaat veranderen, vraagt om een gevoeligheidsanalyse binnen de businesscase en het investeringsbesluit voor WHRS-installaties.